Tegen het einde van de zomer van 2020 berichtten de media in verschillende landen over de vrees voor een « dubbele epidemie » van coronavirus en influenza, waarbij deskundigen het belang van vaccinatie tegen influenza[note] benadrukten. De New York Times meldde namelijk dat de Centers for Disease Control and Prevention 9,3 miljoen extra doses hadden besteld voor de 500.000 jaarlijkse doses griepvaccin in 2020[note]. Terwijl de wijdverspreide bezorgdheid over een dubbele epidemie, die het neologisme « tweedemie » draagt, wegebde door de totale afwezigheid van griep tijdens de COVID-19-pandemie (niet alleen in België en Europa, maar over de hele wereld[note]), werden begin 2022 opnieuw de alarmbellen geluid. Het persbureau Reuters heeft namelijk de terugkeer van de griep aangekondigd, die volgens deskundigen van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) de Europese Unie zou kunnen bedreigen, hetgeen zou leiden tot een aanhoudende epidemie met SARS-CoV-2, die voorspelbaar zou resulteren in een gevaarlijke belasting van ons stelsel van gezondheidszorg[note]. Met 650.000 jaarlijkse sterfgevallen die wereldwijd aan influenza worden toegeschreven (waaronder 72.000 in Europa)[note], zijn de te vrezen synergetische effecten met de coronavirusepidemie van tweeërlei aard:

1. Hoger sterftecijfer in verband met coronavirus + influenza co-infectie, alsook de virulente aard van de influenza-stam (H3 van influenza A)[note] [note]
2. Een verschuiving in het seizoensinfluenzaseizoen die leidt tot een ongewone verlenging van de circulatie van het influenzavirus tot na het voorjaar en een verlenging van de respiratoire epidemieën[note]

De uiting van vrees voor een « tweedemie » gaat dus gepaard met een oproep tot vaccinatie en de impliciete handhaving van gezondheidsmaatregelen[note]. Er zij aan herinnerd dat de doeltreffendheid van griepvaccins, die afhankelijk van het jaar[note] op ongeveer 30-60% wordt geschat, hoofdzakelijk berust op het vermogen om de virusstam te voorspellen die op ons grondgebied zal arriveren, afgeleid uit waarnemingen in andere landen. In feite zou het zeer moeilijk zijn om deze vaccins thans te ontwikkelen, aangezien er tijdens de pandemie geen influenza was. Desondanks zou dit de gezondheidsautoriteiten er niet van weerhouden de bevolking uit te nodigen zich tegen griep te laten vaccineren, met inachtneming van de sanitaire maatregelen voor een betere bescherming.

Maar hoe zit het met de wetenschap achter de vrees voor een dubbele epidemie?

Zoals vaak het geval is, zitten er elementen van waarheid in de beweringen waaruit vervolgens apocalyptische voorspellingen worden geëxtrapoleerd (Neil Ferguson, epidemioloog aan hetImperial College in Engeland, is een specialist op dit gebied en is, via zijn modellen, verantwoordelijk voor lockdown van de huidige pandemie[note]. Er moet echter worden toegegeven dat het inderdaad heel goed mogelijk is om tegelijk COVID-19 en griep op te lopen[note], net zoals het mogelijk is om tegelijk besmet te zijn met SARS-CoV-2 en een ander respiratoir virus (er zijn begin 2020 klinische gevallen gedocumenteerd van deze meervoudige infecties)[note]. Deze gegevens moeten echter in de juiste context worden geplaatst door rekening te houden met verschillende factoren:

• De epidemiologie van virale co-infecties (van aandoeningen van de luchtwegen) is een weinig bestudeerd gebied[note]
• Uit de beschikbare gegevens kunnen geen conclusies worden getrokken over de gevaarlijkheid van de ziekten die door deze meervoudige infecties worden veroorzaakt, aangezien in verscheidene studies geen verschil in mortaliteit en/of morbiditeit is geconstateerd tussen deze infecties en enkelvoudige infecties[note]
• Het fenomeen van « virale interferentie » kan het tegenovergestelde effect hebben: een virus kan een ander verdringen

Het concept van virale interferentie is dat virussen die gelijksoortige symptomen veroorzaken met elkaar kunnen concurreren, wat leidt tot de uitsluiting van een of meer virussen door een dominant virus. In de biologie is dit soort verschijnsel goed beschreven en getheoretiseerd in het concept van de « ecologische niche ». Volgens de laatste bezetten levende organismen hun eigen ecologische niche (voedselbronnen, predatoren, broedplaatsen, enz.). Wanneer het milieu verandert, kunnen organismen echter met elkaar concurreren als hun habitat is verstoord. Als een soort zich bijvoorbeeld in een nieuw gebied vestigt, kan zij in conflict komen met het organisme dat dezelfde ecologische niche bezet, wat leidt tot een scheiding van de indringer of de autochtoon. Dit geldt met name voor invasieve soorten in het algemeen (vaak waargenomen bij insecten) die hele territoria koloniseren. Een ander bekend voorbeeld is de Amerikaanse grijze eekhoorn, die in de 19e eeuw in Engeland werd geïntroduceerd en het land koloniseerde, waardoor de rode eekhoorn bijna was uitgestorven[note].

De komst van de COVID-19-epidemie heeft de circulatie van verschillende virussen van de luchtwegen verstoord, wat vaak wordt toegeschreven aan sanitaire maatregelen die de circulatie van andere virussen zouden hebben beïnvloed/afgesloten[note], maar ook aan het fenomeen van virale interferentie [note]. Virale interferentie is in sommige publicaties beschreven, waarbij vaak wordt verwezen naar het rhinovirus (een van de vele virussen die verantwoordelijk zijn voor verkoudheid), met uitsluiting van andere virussen, waaronder het influenzavirus [note], en meer bepaald het virus dat verantwoordelijk is voor de epidemie van 2009, H1N1 [note], coronavirussen in het algemeen[note][note] en waarschijnlijk SARS-CoV-2[note]. Maar er zijn natuurlijk minder gegevens tussen griep en SARS-CoV-2…De weinige waarnemingen die beschikbaar zijn, hebben betrekking op de komst van de pandemie begin 2020, toen de griep van het seizoen 2019-2020 aanwezig was. In een publicatie waarin co-infecties met influenza + coronavirus werden bestudeerd, werd ook een 68% lager risico op het oplopen van SARS-CoV-2 gevonden indien men reeds met influenza[note] was geïnfecteerd. Andere observationele studies[note] en uitgevoerd op[note] hebben eveneens geconcludeerd dat coronavirussen (waaronder SARS-CoV-2) en influenzavirussen een antagonistische relatie hebben.

Aangezien SARS-CoV-2 concurreert met influenza en waarschijnlijk verantwoordelijk was voor het verdwijnen van deze laatste door virale interferentie, zou het recente weer opduiken van influenza in België[note] (eind 2021-begin 2022) dus vrij goed nieuws zijn. Dit zou betekenen dat de huidige SARS-CoV-2-varianten niet langer dezelfde bedreiging vormen als hun voorgangers, die er niet in slagen griepvirussen af te weren… Wat op zijn beurt zou betekenen dat de COVID-19-pandemie voorbij zou zijn. Dit is ook in overeenstemming met waarnemingen betreffende de mortaliteit veroorzaakt door opeenvolgende, steeds minder virulente varianten[note]. Inderdaad, wetenschapshistoricus David Robertson en de redacteur van het prestigieuze wetenschapsblad British Medical JournalPeter Doshi heeft er onlangs aan herinnerd dat het einde van vroegere pandemieën niet te maken had met de overdracht of de pathogeniteit van de ziekte, maar veeleer met sociologische aspecten en meer bepaald met de aandacht die het grote publiek, de media en de beleidsmakers schonken aan de huidige epidemie[note]. Het gaat er immers om de argumenten op grond waarvan het einde van een pandemie kan worden afgekondigd, in twijfel te trekken: de circulatie van het virus? Sterfte? Opeenvolgende varianten zijn steeds minder dodelijk… En het virus kan endemisch worden (natuurlijk bij mensen). Als het aan het grote publiek ligt om de belangstelling te verliezen voor deze ziekte, die met de dag minder bedreigend wordt, dan is het aan ons om te beslissen wanneer de pandemie zal eindigen…

Maar de aankondiging van het einde van de pandemie zou grote economische gevolgen hebben voor de farmaceutische bedrijven die de vaccins leveren. Vasthoudend aan de vaccin strategie, heeft het bedrijf Moderna (waarvan de omzet in 2021 met 4708,44% was gestegen ten opzichte van 2020[note] kondigde op 09 september 2021 aan dat het een polyvalent vaccin aan het ontwikkelen is dat 6 verschillende mRNA’s combineert[note] tegen COVID-19, influenza en respiratoir syncytieel virus (RSV), een virus dat bronchiolitis veroorzaakt en dat ook door SARS-CoV-2 is ontregeld[note]. Daarnaast is Novavax ook begonnen met de ontwikkeling van een duaal vaccin tegen SARS-CoV-2 en influenza[note]. Het is gemakkelijk voor te stellen dat deze vaccins door de gezondheidsautoriteiten worden gepromoot. Enerzijds wordt opgeroepen tot het voorkomen van een toekomstige epidemie van een hypothetische SARS-CoV-2-variant en anderzijds tot gelijktijdige bescherming tegen seizoensgriep en RSV. Er kunnen echter reeds verschillende problemen in verband met de doeltreffendheid van deze vaccins worden gesignaleerd:

• Seizoensgriepvaccins worden bijgewerkt op basis van virusstammen die elders in de wereld circuleren (wat een van de redenen is waarom ze ondoeltreffend zijn), maar tijdens de pandemie was er geen griep. Zelfs de vaccins die voor COVID-19 zijn toegediend, zijn nog steeds gebaseerd op de oorspronkelijke « wuhan »-stam, ondanks alle varianten die sinds het begin van de epidemie zijn opgedoken, waaruit blijkt hoe moeilijk het is om de vaccins bij te werken
• mRNA-vaccins bevinden zich nog in een vroeg gebruiksstadium (en in de studiefase[note]) en de neveneffecten ervan worden nog vastgesteld
• Influenza kan hartproblemen veroorzaken[note], zoals myocarditis[note], waarschijnlijk door de aard van zijn oppervlakte-eiwitten[note] (hun equivalent van het « spike »-eiwit). Er zij aan herinnerd dat, net als bij influenza, het spike-eiwit van SARS-CoV-2 schadelijk is gebleken en dat de waargenomen bijwerkingen van het vaccin hoogstwaarschijnlijk verband houden met dit eiwit[note]. Het is dan ook niet onredelijk vraagtekens te plaatsen bij de toxiciteit van nieuwe mRNA-vaccins als deze gebaseerd zijn op de oppervlakte-eiwitten van deze virussen. Wijdverbreide vaccinatie zou problemen kunnen veroorzaken voor mensen die geen risico lopen. In dit verband zij herinnerd aan de bijwerkingen van de H1N1-vaccins, waaronder narcolepsie (voor het Pandemrix-vaccin)[note]. Dit onderstreept het cruciale belang van het uitvoeren van degelijke klinische studies, het nemen van de nodige tijd om (voor zover mogelijk) doeltreffende en veilige vaccins te verkrijgen en het toedienen ervan aan mensen die risico lopen.

Agrippa is een naam van Romeinse oorsprong en betekent « geboren met de voeten vooruit ». In de Romeinse oudheid werd dit type geboorte beschouwd als een onheilspellend teken voor de toekomst. Het aankondigen van een dubbele epidemie aan het einde van een pandemie, die COVID-19 zou zijn en griep (A?) lijkt mij een onheilspellend teken van de wens om gezondheidsmaatregelen (waaronder vaccinatie) te handhaven, terwijl alle wetenschappelijke gegevens erop wijzen dat het tijd is om de pandemie de wereld uit te helpen.

Dès la fin de l’été 2020, les médias de différents pays relayaient la crainte d’une « double épidémie » coronavirus et grippe, les experts insistant sur l’importance de la vaccination contre la grippe[note]. En effet, le New York Times informait notamment que le Centers for Disease Control and Prevention (l’agence fédérale de la santé publique des Etats-Unis) avait commandé 9,3 millions de doses supplémentaires aux 500.000 doses annuelles de vaccins contre la grippe en 2020[note]. Si l’inquiétude généralisée d’une double épidémie, portant le néologisme de « twindemic », s’est estompée avec l’absence totale de la grippe pendant la pandémie du COVID-19 (non seulement en Belgique et en Europe, mais partout dans le monde[note], la sonnette d’alarme a été tirée à nouveau en cette début d’année 2022. Effectivement, l’agence de presse Reuters a annoncé le retour de la grippe qui pourrait menacer l’Union Européenne selon les experts du Centre Européen de Prévention et de Contrôle des Maladies (ECDC), entraînant une épidémie prolongée avec le SARS-CoV-2, ce qui résulterait, on pouvait le deviner, en une pression dangereuse sur notre système de soins de santé[note]. Avec 650.000 morts annuels attribués à la grippe dans le monde (dont 72.000 en Europe)[note], les effets synergiques avec l’épidémie du coronavirus à craindre seraient de deux natures:

1. Une mortalité plus élevée liée à une co-infection coronavirus + grippe, ainsi qu’à la nature virulente de la souche de la grippe (H3 de la Grippe A)[note] [note]
2. Un décalage de la période grippale saisonnière entraînant un prolongement inhabituel de la circulation du virus de la grippe au-delà du printemps et un allongement des épidémies respiratoires[note]

L’énoncé de la peur d’une « twindemic » est donc accompagné par un appel à la vaccination ainsi que par le maintien implicite des mesures sanitaires[note]. Rappelons que l’efficacité des vaccins contre la grippe, estimée à environ 30-60% selon les années[note], est surtout basée sur la capacité de prédiction de la souche virale qui arrivera sur notre territoire, déduite en fonction des observations effectuées dans d’autres pays. De fait, il serait actuellement très difficile d’élaborer ces vaccins, car la grippe a été absente pendant la pandémie. Malgré cela, cela n’empêcherait pas les autorités sanitaires d’inviter la population à se faire vacciner contre la grippe, tout en respectant les mesures sanitaires pour une protection plus solide.

Mais qu’en est-il de la science derrière l’appréhension d’un double épidémie?

Comme bien souvent, il y a des éléments de vérité dans les énoncés à partir desquels sont ensuite extrapolés des prédictions apocalyptiques (Neil Ferguson, épidémiologiste de l’Imperial College en Angleterre, est un spécialiste de ce domaine sinistre et est responsable, de par ses modélisations, entre autres des lockdown de la pandémie actuelle[note]. Il convient toutefois d’accorder qu’effectivement il est tout à fait possible de contracter simultanément le COVID-19 et la grippe[note], tout comme il est possible d’être co-infecté par le SARS-CoV-2 et un autre virus respiratoire (des cas cliniques en début 2020 ont été documentés sur ces infections multiples)[note]. Seulement, ces données sont à mettre dans leur contexte en prenant plusieurs facteurs en compte:

• L’épidémiologie des co-infections virales (des maladies respiratoires) est un domaine peu étudié[note]
• Les données disponibles ne permettent pas de conclure sur la dangerosité des maladies causées par ces infections multiples, plusieurs études n’observant pas de différence de mortalité et/ou morbidité entre ces dernières et les infections simples[note]
• Le phénomène « d’interférence virale » pourrait avoir l’effet inverse: un virus pourrait en écarter un autre

Le concept de l’interférence virale est le suivant: les virus provoquant des symptômes similaires peuvent se retrouver en compétition l’un avec l’autre, ce qui entraîne l’exclusion d’un ou plusieurs virus par un virus dominant. En biologie, ce type de phénomène a été bien décrit et théorisé dans le concept de la « niche écologique ». Selon ce dernier, les organismes vivants occuperaient une niche écologique qui leur est propre (sources de nourriture, prédateurs, lieux de reproduction, etc.). Cependant, lors d’un changement d’environnement, des organismes peuvent entrer en compétition l’un avec l’autre si leurs habitats ont été bouleversés. Par exemple, si une espèce se retrouve sur un nouveau territoire, celle-ci peut se retrouver en lutte avec l’organisme qui occupe la même niche écologique menant à un écartement de l’envahisseur ou du natif. Ceci est notamment le cas des espèces invasives en général (souvent observé chez les insectes) qui colonisent des territoires entiers. Un autre exemple bien connu est celui de l’écureuil gris américain qui a été introduit en Angleterre et XIX^ème siècle et qui a colonisé le pays en poussant l’écureuil roux vers la quasi extinction[note].

L’arrivée de l’épidémie du COVID-19 a perturbé la circulation de plusieurs virus respiratoires, souvent attribuée aux mesures sanitaires qui auraient influencé/écarté la circulation des autres virus[note], mais également au phénomène d’interférence virale [note]. L’interférence virale a été décrite dans quelques publications avec fréquemment le rhinovirus (un des nombreux virus responsables du rhume) excluant les autres virus, dont le virus de la grippe [note], et plus spécifiquement celui responsable de l’épidémie de 2009, le H1N1 [note], les coronavirus en général[note][note] et probablement le SARS-CoV-2[note]. Mais il existe naturellement moins de données entre la grippe et le SARS-CoV-2…Les quelques observations à disposition concernent l’arrivée de la pandémie en début 2020, lorsque la grippe de la saison 2019-2020 était présente. Une publication qui étudie les co-infections grippe + coronavirus a également observé une diminution de 68% du risque de contracter le SARS-CoV-2 si on était déjà infecté par la grippe[note]. D’autres études observationnelles[note] et menées au laboratoire[note] ont également conclu que les coronavirus (dont le SARS-CoV-2) et les virus de la grippe entretiennent une relation antagoniste.

Le SARS-CoV-2 étant en compétition avec la grippe et ayant probablement été responsable de la disparition de cette dernière par interférence virale, la réapparition récente de la grippe en Belgique[note] (fin 2021-début 2022) serait donc plutôt une bonne nouvelle. Cela voudrait dire que les variants actuels du SARS-CoV-2 ne présentent plus la même menace que les précédents, n’arrivant pas à écarter les virus de la grippe…Ce qui, à son tour, signifierait que la pandémie du COVID-19 serait terminée. Ceci rejoint également les observations sur la mortalité causée par les variants successifs, de moins en moins virulents[note]. D’ailleurs, l’historien des sciences David Robertson et l’éditeur de la revue scientifique prestigieuse British Medical Journal, Peter Doshi, nous ont récemment rappelé que la fin des pandémies passées n’a pas été liée à la transmission des maladies ou leur pathogénicité, mais plutôt à des aspects sociologiques et plus précisément à l’attention que prête le grand public, les médias et les décideurs politiques à l’épidémie en cours[note]. En effet, il s’agit de s’interroger sur les arguments qui permettraient de déclarer la fin d’une pandémie: la circulation du virus? La mortalité? Les variants successifs ont été de moins en moins létaux… Et le virus pourrait devenir endémique (naturel chez l’homme). Si c’est au grand public de se désintéresser de cette maladie, dont la menace perd de son importance tous le jours, il en revient donc à nous de décider de la fin de la pandémie…

Mais annoncer la fin de la pandémie aurait de fortes conséquences économiques sur les entreprises pharmaceutiques qui fournissent les vaccins. S’agrippant à la stratégie vaccinale, la société Moderna (dont les chiffres d’affaires avaient augmenté de 4708,44 % en 2021 comparé à 2020[note] a annoncé le 09 septembre 2021 qu’elle était en cours de développement d’un vaccin polyvalent combinant 6 ARNm différents[note] contre le COVID-19, la grippe et le virus respiratoire syncytial (RSV, un virus causant des bronchiolites dont la circulation a également été perturbée par le SARS-CoV-2[note]. De plus, Novavax a également initié le développement d’un double vaccin contre le SARS-CoV-2 et la grippe[note]. Il est aisément possible d’imaginer la promotion de ces vaccins par les autorités sanitaires. D’une part, appelant à éviter une future épidémie d’un variant hypothétique du SARS-CoV-2 et d’autre part, à bénéficier simultanément d’une protection contre la grippe saisonnière et le RSV. Seulement, plusieurs problèmes dans l’efficacité de ces vaccins peuvent d’ores et déjà être soulevés:

• La mise à jour des vaccins contre la grippe saisonnière se base sur des souches virales circulant ailleurs sur la planète (constituant une des raisons de leur inefficacité), or la grippe a été absente pendant la pandémie. Même les vaccins administrés pour le COVID-19 se basent encore sur la souche originale « wuhan » malgré tous les variants qui ont émergé depuis le début de l’épidémie, ce qui témoigne de la difficulté des mises à jour
• Les vaccins à ARNm sont encore à un stade précoce de leur utilisation (et en phase d’étude[note]) et leurs effets secondaires toujours en cours de recensement
• La grippe peut causer des problèmes cardiaques[note], comme des myocardites[note], probablement liés à la nature des ses protéines de surface[note] (leur équivalent de la protéine « spike »). Rappelons que similairement à la grippe, la nocivité de la protéine spike du SARS-CoV-2 a été démontrée et les effets secondaires des vaccins observés sont très probablement liés à celle-ci[note]. Il n’est donc pas déraisonnable de se poser la question de la toxicité de nouveaux vaccins à ARNm s’ils se basent sur les protéines de surface de ces virus. La vaccination généralisée risquerait de provoquer des problèmes auprès des personnes qui ne sont pas à risque. Il convient dans ce contexte de rappeler les effets secondaires des vaccins contre la grippe H1N1, qui incluait la narcolepsie (pour le vaccin Pandemrix)[note]. Ceci témoigne de l’importance cruciale d’effectuer des études cliniques robustes en prenant le temps nécessaire pour obtenir des vaccins efficaces et inoffensifs (autant que faire se peut) et d’administrer ces derniers à des personnes à risque.

Agrippa est un nom d’origine romaine signifiant « naître les pieds en avant ». Dans l’Antiquité Romaine, ce type de naissance était considéré comme un signe funeste pour l’avenir. Annoncer une double épidémie à la fin d’une pandémie, qui serait celle du COVID-19 et la grippe (A?) me paraît être un signe bien funeste d’une volonté de maintenir les mesures sanitaires (y compris la vaccination), alors que toutes les données scientifiques indiquent qu’il est temps de siffler la fin de la pandémie.

Aan het begin van het jaar 2022 heeft een storm van bruut geweld ons geweten getroffen. Centraal in de orkaan staat het onderzoek onder leiding van journalist Victor Castanet naar het milieu van de EHPAD (Instellingen voor opvang van hulpbehoevende bejaarden) in Frankrijk, die worden beheerd door de particuliere groep ORPEA. Dit onderzoek heeft drie jaar geduurd en is uitgevoerd aan de hand van vele getuigenissen, onder meer van personeelsleden die er moedig in toestemden deel te nemen en hun veiligheid en werk op het spel zetten, om het zacht uit te drukken. De publicatie van « Les Fossoyeurs » heeft onmiddellijk tot beroering geleid, zoals het ontslag van de directie van ORPEA, maar de totale gevolgen zijn nog niet te overzien.

Bovendien voelden de directeuren van ORPEA hun ondergang verdiepen omdat zij het bescheiden bedrag van vijftien miljoen euro aan Victor Castanet boden om een einde te maken aan zijn onderzoek. Dit weigerde hij, waardoor de ogen van het publiek konden rusten op deze wond die ons allen ontsiert. Een bekende of sterk vermoede realiteit is aldus in ons gezicht opgeblazen, waardoor twijfels en uitstel worden weggenomen. Het ontstaan van deze particuliere structuren met hun kapitalisatie op de beurs en het daaruit voortvloeiende winstbejag heeft een monsterlijk systeem doen ontstaan waarin de mens wordt onderworpen aan het aandeelhouderschap. Misbruik van ingezetenen is een onvermijdelijk gevolg hiervan, misbruik dat voortvloeit uit het streven naar winst en maximale kostenbesparing, misbruik dat de helse machine aandrijft.

In dit geval, waar luxe hand in hand gaat met laagheid en schande, barst de banaliteit van het kwaad los als een rotte sinaasappel die door een zich misdragend kind tegen de muur wordt gegooid*.

ORPEA, ‘s werelds grootste particuliere ontwikkelaar van EHPAD’s en bejaardentehuizen, komt naar ons toe vanuit Frankrijk, het land van onze jeugd, en probeert de ellende van zijn bejaarden te verbergen onder de tapijten en gouden lambriseringen van de luxe kamers van zijn paleizen voor bejaarden.
In haar verlangen om haar invloed uit te breiden, bracht de ORPEA haar voordelen naar ons kleine koninkrijk waar zij, wonderbaarlijk genoeg, met open armen werd ontvangen door onze politieke en financiële besluitvormers.
De komst van deze dappere herauten van het welzijn van de mensheid werd ontvangen als een echt godsgeschenk, dat de leemten opvulde die waren ontstaan door allerlei vormen van desinvestering ten gevolge van het neoliberale beleid.
De OCMW’s waren (en zijn nog steeds) aan het treuzelen. Er was een gebrek aan ruimte voor zowel de oude rijken als de oude armen.
Het enige wat we moesten doen was de rode loper uitrollen voor deze nieuwe captains of industry en het lot van onze ouderen in hun handen leggen. Dit is gebeurd, zonder al te veel garanties te vragen, zoals het hoort.

Maar hoe is deze ongelooflijke mishandeling van de afhankelijke mensen, die aan de zorg van deze tehuizen zijn toevertrouwd, in hemelsnaam tot stand gekomen?

Als je erover nadenkt, besef je dat het moeilijk is enige logica te zien in deze wedloop om alle waarden te vernietigen, zowel menselijke als materiële.
De eersten die hun verbazing uitspreken zijn de eigen managers van ORPEA die, wadend door de stront die zij gul in hun zaak hebben verspreid, hun armen ten hemel heffen en hun onschuld opeisen.

« We hebben niets verkeerd gedaan! En, inderdaad, we moeten ze begrijpen. Wat hebben ze gedaan? Gewoon wat deze goede, op winst gerichte maatschappij hen leerde te doen: ze wilden rijk worden! En die ziekelijke jongen Victor Castanet, met zijn verrotte sinaasappel, is echt kwaadaardig met zijn onoprechte insinuaties en aanklacht tegen de hebzucht. Tenslotte zou het beter zijn te zeggen het streven naar verrijking van onverschrokken aandeelhouders.

Maar ik zei hierboven dat het moeilijk was om het proces te begrijpen dat geleid heeft tot het schandaal dat iedereen bezighoudt en in de media is verschenen.
Onder andere het bijzondere geval van Françoise Dorin, een beroemde schrijfster en actrice die een triest einde beleefde, aan zichzelf en aan ziekte overgeleverd in het ORPEA-huis in Auteuil, een huis dat diende als vitrine om de sceptici, zo die al nodig waren, te overtuigen van de mogelijkheid om hun kapitaal in te zetten voor deze nieuwe vorm van kapitalistische onderneming: het speculeren met onze ouderen.
Françoise Dorin betaalde een maandelijkse huur van 16.000 euro, die haar vermoedelijk recht gaf op alle diensten in verband met haar welzijn. Zijn lot werd echter met zulk een voortvarendheid beslecht, dat hij de beoefenaar zelf versteld deed staan van zijn bekwaamheid tot bespoediging! Na drie maanden ging Françoise Dorin over van leven naar dood. We verslonden de prooi en de huur in één keer! Hoe dan ook, de bron is onuitputtelijk.

Nogmaals, de gevolgen van de onthullingen van Victor Castanet en « Les Fossoyeurs » zijn niet te overzien. Als project van openbare dienstverlening dwingt het de publieke opinie na te denken over de pijnlijke kwestie van de mishandeling van onze ouderen in de manier waarop wij hen aan het eind van hun leven behandelen.

Het zou mooi zijn geweest als deze senioren, aan het eind van een leven gewijd aan het dienen van de gemeenschap, met consideratie en vriendelijkheid waren behandeld. Maar het tegendeel is waar, en dat in een tijd waarin ouderen, verminderd door ziekte, de meeste aandacht nodig hebben!

Ik kijk uit naar de resultaten van het drie jaar durende onderzoek van Victor Castanet. Maar ook al worden we overmand door woede, we mogen ons niet beperken tot het aan de kaak stellen van de misstanden van ORPEA alleen. Aangewakkerd door twee jaar crisis hebben de disfuncties zich in de hele sector van de verpleeghuizen opgestapeld. Zij hebben gedijt op oorspronkelijke gebreken en verwaarlozing en zijn in België aanwezig in alle drie de pijlers. Want alles is in ons land verdeeld in pijlers: de openbare pijler, beheerd door de OCMW’s (de overheid), de verenigingspijler, beheerd door de onderlinge verzekeringsmaatschappijen en tenslotte de particuliere sector, die de laatste jaren een steeds grotere rol is gaan spelen en waarin ORPEA het leeuwendeel voor haar rekening heeft genomen.

Zijn we al die tijd in een staat van prostratie geweest?

Sinds de oprichting in 2018 heeft de Bendevan Boze Oude Mannen, waarvan de ondertekenaar lid is, zich ingezet om de plaag van misbruik in de Rust- en Verzorgingstehuizen van het Koninkrijk aan de kaak te stellen. ORPEA werd al aan de schandpaal genageld.
Michel Huisman, medeoprichter en woordvoerder van de Bende, heeft onze protesten onvermoeibaar uitgedragen naar de media en naar politieke leiders.
Bijna overal was de ontvangst attent en welwillend, en de officiële media gaven positieve feedback aan de Bende. Ondanks de alarmerende situatie was het moreel van de activisten hoog en was er enige hoop.
Wij zijn ongetwijfeld te naïef om te geloven in de magie van onze daden. De media verwelkomden ons omdat wij « verkopers » waren met onze « oudere jeugdige » humor en onze pacifistische anarchistische uitstraling en vanaf dat moment opende de politieke wereld, een goede volgeling zoals gewoonlijk, de deuren van haar kantoren voor ons en luisterde vriendelijk naar ons.

Want om niets te laten gebeuren, was het belangrijk om te doen alsof.

Het is zeker niet de strijdlust van de leden van de Bende van Boze Oude Mannen en van Michel Huisman in het bijzonder, die de oorzaak is geweest van het falen van onze wil om het lot van de oude mannen en vrouwen (dat is de officiële terminologie van de Bende) in de zogenaamde Rusthuizen te verbeteren! We zullen niet terugkomen op de schandelijke beperkingen op voedsel en materiaal (beddenlakens en dergelijke), zoals de media de afgelopen dagen overvloedig hebben gedaan. Nee, het is niet de schuld van de bende! De verklaring lijkt misschien dwaas, maar men kan nooit voorzichtig genoeg zijn in deze dagen van onverwachte omkering van waarden. Er gaan zelfs al stemmen op om het kapitalistische systeem van rusthuizen te verdedigen door te zeggen dat het een noodzakelijk kwaad is, en de feiten, die verdomde feiten die niet kunnen liegen, lijken hun gelijk te bewijzen. Zodra het nieuws van het ontslag van de CEO van ORPEA bekend werd, stegen de aandelen op de beurs met 9,6%. Omkering van waarden, de verdediging van kapitalistische belangen gaat vóór het welzijn van de inwoners en een nieuwe klap in het gezicht van de burgers.

De overgrote meerderheid van het NCM-personeel wordt gegijzeld door een systeem dat elke handeling en elke dienst afhankelijk maakt van de onaantastbare regel van de winst. En represailles zullen volgen als ze uitgedaagd worden! Het pamflet van Victor Castanet schreeuwt het uit: de ellendige vodden van onze solidariteit drijven in de ijzige wind van onverschilligheid.

Laten we ons bewust zijn van de komende stappen van de Bende van Boze Oude Mannen. Onafhankelijk, vrij van politieke druk, heeft zij de hefboomwerking om op het kairos-moment een verschil te maken.

Met dank aan Jacques Prévert voor zijn gedicht « Voorlopige beschrijving van een diner van hoofden in Parijs-Frankrijk ».

In een vorig artikel,[note], heb ik de techniek van het « nudging » beschreven, wat het is en waarom ik van mening ben dat deze techniek, toegepast op het politieke vlak, ingaat tegen wat een democratie is. Hier ontwikkel ik deze gedachte door haar te koppelen aan het werk van Edward Bernays, een figuur die door het grote publiek grotendeels wordt genegeerd, maar die niettemin een aanzienlijke invloed heeft gehad op de moderne samenleving en de evolutie van onze democratieën. Om dit te begrijpen, kunnen we de zeer pertinente analyse van Normand Baillargeon citeren: « We kunnen de invloed van Bernays’ ideeën meten door te herinneren aan de treffende opmerking van Alex Carey, die suggereerde dat « drie fenomenen van aanzienlijk politiek belang de 20e eeuw hebben bepaald^Het voortschrijden van de democratie, (…) het voortschrijden van de macht van het bedrijfsleven en (…) de massale inzet van propaganda door bedrijven om hun macht te handhaven onder de dekmantel van de democratie[note] « . Het belang van Bernays ligt juist in het feit dat hij, misschien meer dan wie ook, heeft bijgedragen tot de verwoording en de inzet van dit derde verschijnsel[note].

In dit artikel zal ik kort voorstellen wie Bernays is en proberen aan te tonen hoe de technieken die hij beschreef in zijn boek Propaganda, gepubliceerd in 1928, betrekking hebben op de situatie waarin wij vandaag leven en evenzeer volledig in strijd zijn met een democratisch ideaal. Mijn doel met dit artikel is nieuwsgierigheid op te wekken en de wens te wekken meer over dit boek te weten te komen.

Edward Bernays werd in 1891 in Wenen geboren en overleed in 1995 in Cambridge, Massachusetts. Hij is de dubbelneef van Sigmund Freud. Hij had een zeer lange carrière als « public relations-adviseur », die hij vlak voor de jaren twintig begon met zijn actieve deelname aan de Creel-commissie[note] en vervolgens meer formeel met de opening van zijn « Public Relations Office[note] ». Na zijn deelname aan de Creel-commissie, en het succes dat deze bereikte met de propaganda die zij creëerde, heeft Bernays zijn hele carrière besteed aan het ontwikkelen van deze mechanismen en het aan het werk zetten ervan voor bedrijven die de publieke opinie wilden veranderen op een bepaalde manier die uiteraard gunstig voor hen was. Deze technieken worden « social engineering » genoemd.

Hoewel het misschien irrelevant lijkt voor de democratie, volgt hier Bernays’ visie op propaganda en de rol die het kan spelen in de politieke sfeer: « Vroeger waren zij die regeerden gidsen, leiders. Zij stuurden de loop van de geschiedenis door gewoon te doen wat zij wilden doen. De huidige opvolgers van deze leiders (zij die de macht uitoefenen op grond van hun positie of bekwaamheid) kunnen niet langer doen wat zij willen zonder de instemming van de massa’s, en hebben propaganda gevonden als een steeds betrouwbaarder middel om deze instemming te verkrijgen. Propaganda heeft dus een mooie toekomst voor zich.[note] »

Als dit klinkt als een willekeurige opmerking in een oud boek, is het heel belangrijk te begrijpen dat het gebruik van propaganda om de publieke opinie te manipuleren de kern is van Bernays’ werk, en waar hij zijn hele carrière aan gewijd heeft, tot in de jaren negentig.

Om de denkwijze van Bernays beter te begrijpen, lezen we wat hij te zeggen heeft over de psychologie van mensenmassa’s en de invloed die men kan hebben op mensenmassa’s: « De systematische studie van de psychologie van mensenmassa’s heeft de mogelijkheid aan het licht gebracht om de maatschappij onzichtbaar te besturen door de motieven te manipuleren die het menselijk handelen in een groep sturen. (…) Dit roept natuurlijk de vraag op: als we het mechanisme en de mechanismen van de collectieve mentaliteit zouden kunnen begrijpen, zouden we de massa’s dan niet naar onze hand kunnen zetten en mobiliseren zonder dat ze het beseffen? De praktijk van de propaganda heeft onlangs bewezen dat dit mogelijk is, althans tot op zekere hoogte en binnen bepaalde grenzen[note].

Men vraagt zich af wat Bernays bedoelt als hij het heeft over « onzichtbare regering ». Dit wordt overduidelijk gemaakt in de allereerste regels van zijn boek, waaruit verder blijkt hoe centraal dit idee van massamanipulatie staat in Bernays’ denken. Hij zegt: « De bewuste, intelligente manipulatie van de meningen en georganiseerde gewoonten van de massa’s speelt een belangrijke rol in een democratische samenleving. Degenen die dit onmerkbare sociale mechanisme manipuleren vormen een onzichtbare regering die
het land[note].

Een andere passage die Bernays’ visie op democratie en de rol van politici verder illustreert is: « Een gemeenschap kan worden overgehaald om een goede regering te aanvaarden, zoals zij kan worden overgehaald om om het even welk product te aanvaarden. Dit is zo waar dat ik mij vaak afvraag of de politieke leiders van morgen, die verantwoordelijk zullen zijn voor het bestendigen van het prestige en de doeltreffendheid van hun partijen, zich er niet toe zullen verbinden politici op te leiden die ook propagandisten zijn[note].

Er zij aan herinnerd dat deze tekst werd geschreven in 1928. Welke echo heeft het vandaag nog? We zien dat Bernays’ idee van democratie heel eenvoudig is: het gaat erom dat een kleine minderheid van mensen genoeg macht heeft om de rest van de bevolking te beïnvloeden en te sturen in de richting die zij willen. De mening van wat Bernays « de massa » noemt, is slechts één obstakel voor dit doel, en propaganda is het middel bij uitstek om dit te omzeilen. Merk op dat Bernays deze ideeën niet presenteert als zijn eigen visie maar als een onvermijdelijkheid, en het gebruik van propaganda als iets onvermijdelijks in de evolutie van moderne (Westerse) samenlevingen; Benays bespreekt niet de toepassing van deze technieken in andere culturen. Hier is wat hij zegt op enige lengte: « De stoommachine, de gereedschaps-pers en het openbaar onderwijs, die samen het trio van de industriële revolutie vormen, namen de macht weg van de koningen en gaven die aan het volk. Deze kregen wel de macht die het koningschap verloor. Economische macht brengt vaak politiek gezag met zich mee, en de geschiedenis van de industriële revolutie laat zien hoe de eerstgenoemde zich verplaatste van de troon en de aristocratie naar de bourgeoisie. Het algemeen kiesrecht en de veralgemening van het onderwijs versterkten deze beweging, tot het punt waarop de bourgeoisie op haar beurt bang begon te worden voor het kleine volk, de massa’s die in feite beloofden te zullen regeren.

Vandaag is echter een reactie begonnen. De minderheid ontdekte dat zij de meerderheid in haar eigen belang kon beïnvloeden. Het is nu mogelijk de mening van de massa’s te vormen om hen ervan te overtuigen hun nieuw verworven kracht in de gewenste richting in te zetten. Gezien de huidige structuur van de maatschappij is deze praktijk onvermijdelijk. Vandaag de dag is propaganda noodzakelijkerwijs betrokken bij alles wat van maatschappelijk belang is, of het nu gaat om politiek of financiën, industrie, landbouw, liefdadigheid of onderwijs. Propaganda is de uitvoerende arm van de onzichtbare regering.[note] »

Het is belangrijk op te merken dat voor Bernays de term « propaganda » geen negatieve connotatie heeft en gewoon het verspreiden van een idee betekent, wat dat ook moge zijn. Het woord komt van het Latijnse propagare, wat eenvoudigweg « voortplanten » betekent. Natuurlijk heeft de term tegenwoordig een zeer pejoratieve connotatie gekregen, wat Bernays betreurde[note].

Bernays kan op zijn minst worden gecrediteerd voor zijn duidelijke mening en positionering. Een lectuur van « Propaganda » laat geen twijfel bestaan over wat hij voorstelt en hoeveel waarde hij hecht aan propaganda en het nut daarvan voor de samenleving. Het doel van zijn boek wordt duidelijk aan het eind van het tweede hoofdstuk: « Dit boek is bedoeld om de structuur van het controlemechanisme van de publieke opinie te verklaren, om te laten zien hoe het wordt gemanipuleerd door degenen die proberen een algemene goedkeuring voor een bepaald idee of produkt te creëren. Tegelijkertijd zal hij proberen de plaats te verduidelijken die deze nieuwe propaganda in het systeem moet innemen
en een overzicht te geven van de geleidelijke evolutie van haar morele code en haar
praktijk[note].

Als je erover nadenkt, kun je met recht zeggen dat deze visie op democratie volledig in strijd is met het concept zelf van wat een democratie is. Laten we in dit verband een passage voorlezen uit de uitstekende analyse van Norman Baillargeon in het voorwoord van hetzelfde boek:  » Het is van cruciaal belang eraan te herinneren hoezeer hetgeen hier wordt voorgesteld in strijd is met het moderne democratische ideaal, dat ons door de Verlichting is nagelaten, en hoe Bernays, net als de industrie die hij vorm heeft gegeven, een verbazingwekkend talent voor mentale dubbelhartigheid aan de dag moet leggen om tegelijkertijd zijn bezorgdheid voor de waarheid en de vrije discussie te verkondigen en te aanvaarden dat de waarheid aan het begin van een campagne door een cliënt zal worden gezegd, die al het mogelijke zal moeten doen – inclusief, indien nodig, de waarheid zelf – om
steun voor een these of gedragingen te ontlokken aan mensen van wie men bij voorbaat aanneemt dat zij niet in staat zijn werkelijk te begrijpen waar het om gaat, en aan wie men zich daarom gerechtigd voelt om wat Plato « vrome leugens » noemde, op te dienen (…). Tegenover de ethiek van de discussie en de rationele overreding, die de democratie veronderstelt, staan dan de a-rationele overreding en de vastberaden wil om te overtuigen, zelfs als dat manipulatie betekent; tegenover de eis om epistemische deugden te beoefenen zoals intellectuele eerlijkheid, debatteren, luisteren, bescheidenheid en de volledigheid van informatie staan leugens, partijdigheid en het verdoezelen van relevante gegevens. Tegenover het idee dat een collectief besluit over een van de talloze moeilijke gemeenschappelijke levensvragen alleen kan worden bereikt door een transparante deelname van het grootste aantal mensen en door gedeelde belangen, staat het idee dat de waarheid ofwel wordt bepaald door degenen die in de ondoorzichtigheid van hun particuliere belangen betalen voor de dure diensten van public-relationsbureaus, ofwel door wat de leden van de « intelligente minderheid » willen.[note] » « .[note]

Ik zou zelf niet duidelijker kunnen zijn en ik zou nu een parallel willen trekken met de situatie in
crisis die we in 2021 meemaken.

Het lezen van dit boek en de analyse van Baillargeon maakt, naar mijn mening, een veel relevantere analyse van de huidige situatie mogelijk dan welke samenzweringsthese dan ook. We hebben niet te maken met een pandemie georganiseerd door gekken die de helft van de mensheid willen uitroeien. Het lijkt veel waarschijnlijker te zeggen dat wij ons in een democratische drift bevinden waarin de door industrieën en politici georganiseerde propaganda haar hoogtepunt heeft bereikt. Ik denk dat het ook zijn grenzen heeft bereikt. Waarom? Want propaganda, zoals Bernays zo goed uitlegt, is gebaseerd op de vooronderstelling dat de « massa » zich niet bewust is van het bedrog en de invloed die zij ondergaat. Maar ik denk dat dit is veranderd met de covidencrisis, en dat dit proces al veel eerder is begonnen. De leugens van de industrieën worden inderdaad steeds meer ontmaskerd. Boeken als « Merchants of Doubts » van Naomi Oreskes en Erik M. Conway belichten de leugens van de industrie en de manipulatie van de publieke opinie die zij bewust hebben georganiseerd om hun particuliere belangen te beschermen en de waarheden die hen bedreigen te verbergen. Conway[note], vestigen de aandacht op de leugens van de industrie en de manipulatie van de publieke opinie die zij bewust hebben georganiseerd om hun particuliere belangen te beschermen en de waarheden die hen bedreigen te verdoezelen. Een ander voorbeeld is de recente Arte-documentaire over hetzelfde thema[note]. Ik denk dus dat dit model wordt bedreigd door het feit dat het grote publiek zich begint te realiseren dat deze misleidingen al tientallen jaren door staten en industrieën worden georganiseerd, misschien nog wel veel meer dan ten tijde van Bernays en de publicatie van zijn boek in 1928.

Deze bewering is niet ongegrond, en dit stelt mij in staat het verband te leggen met mijn vorig artikel en nudging: de Belgische regering heeft manipulatietechnieken gebruikt, waaronder nudging, om de publieke opinie te vormen en deze gunstiger te stemmen ten opzichte van covid-vaccins. Bovendien – en dit is een punt dat mij doet zeggen dat deze strijd nog lang niet gestreden is – worden deze technieken gebruikt op een manier die volledig wordt aangenomen door de sociale psychologen die ze bedenken, en die er niets verkeerds in zien. Integendeel! In hun ogen helpen zij politici beter te regeren en de « juiste » beslissingen te nemen, die alleen zij kunnen zien; burgers beschikken niet over deze capaciteiten.

Er is hier een duidelijke parallel met het werk van Bernays en hoe zijn ideeën ook vandaag nog aanzienlijke invloed hebben in de politieke sfeer. Het verontrust mij dat academici, van wie sommigen les geven aan een universiteit die zichzelf « vrij » noemt, die vrij onderzoek als haar voornaamste waarde heeft, en die op vele muren van campussen en auditoria schrijft dat « het denken zich nooit mag onderwerpen », dergelijke methoden van bestuur kunnen steunen, die ik beschouw als niets anders dan een evolutie van de propagandatechnieken die door Bernays zijn beschreven, en die derhalve volledig in strijd zijn met de democratie. Het verbaast mij dat er geen ethische overwegingen worden gemaakt over het gebruik van deze technieken op grote schaal, maar misschien is dat normaal omdat het mij moeilijk lijkt om te denken dat het ethisch verantwoord is om mensen te manipuleren. De hierboven geciteerde analyse van Baillargeon is opnieuw zeer relevant en zou zonder ook maar één regel te veranderen kunnen worden toegepast op het beheer van de crisis van de runderachtigen en de manipulatie van de media.

Wat moeten we nu concluderen? Zoals het gezegde luidt: « kritiek is gemakkelijk, maar kunst is moeilijk », en ik wil niet de indruk wekken dat ik alleen maar kritiek geef zonder alternatieven aan te dragen. Ik denk dat we op dit moment niet langer voor een simpele constatering kunnen blijven staan, we hebben innovatieve oplossingen nodig om vooruit te komen. Ik denk dat onze democratieën, waarin ik diep geloof, een grens hebben bereikt en dat zij moeten evolueren naar veel meer participatieve vormen. Het is dringend noodzakelijk dat de burger weer centraal komt te staan in de politiek, en ik ben van mening dat verkiezingen deze rol niet langer vervullen.

Ik pleit voor veel directere democratieën, nog directer dan Zwitserland nu al doet, door de vorming van volksvertegenwoordigingen van burgers die door het lot uit de bevolking worden getrokken en die worden geïnformeerd door onafhankelijke instanties, zoveel mogelijk beschermd tegen elke vorm van beïnvloeding en manipulatie. Transparantie moet de kern van deze processen vormen. Om nog groter te dromen, moeten politieke carrières worden afgeschaft. Ik vind dat politiek nooit een voltijdse baan mag zijn, maar moet worden bedreven door burgers die voeling houden met de grond, en die geen ander belang hebben dan dat van het collectief. Politieke participatie zou aldus deel gaan uitmaken van het leven van eenieder, die van tijd tot tijd naar vergaderingen zou worden geroepen om zich uit te spreken over verschillende onderwerpen, om te debatteren over kwesties die van belang zijn voor de samenleving en sommigen zouden tijdelijk belangrijkere functies op zich nemen, zonder hun activiteiten volledig te onderbreken, waarnaar zij weer volledig zouden terugkeren zodra hun opdracht was voltooid. Een zoet utopia? Misschien, maar in ieder geval doet het me veel meer dromen dan een systeem waarin een bevoorrechte minderheid, rijk en met immense macht, willens en wetens de overweldigende meerderheid van de mensen manipuleert om alleen hun eigen persoonlijke belangen te dienen. Dit is egoïsme op zijn ergst, misschien nog nooit geëvenaard in de menselijke geschiedenis. Hoe zou een samenleving eruit zien waarin altruïsme en solidariteit tot het uiterste worden gedreven? Van mijn kant wil ik bijdragen aan de opbouw van zo’n samenleving.

Ludwig Hemeleers

Het Waalse parlement, dat zich officieel bezighoudt met « gezondheidsbevordering en preventie », maakt zich op voor woensdag 2 om « de meerderheid tegen de oppositie » te stemmen over een tekst die de ergste totalitaire regimes van de 20e eeuw waarschijnlijk niet zouden hebben verworpen.Dit is de eerste keer dat de Europese Unie in de^21e eeuw een stap zet in de richting van een techno-sanitaire dictatuur.

Hoe kan men anders de duizelingwekkende bepalingen van de artikelen 16 tot en met 21 beschouwen:

• De Waalse minister van Volksgezondheid heeft de volledige bevoegdheid om te beslissen dat elke ziekte die « op korte termijn levensbedreigend is of een sterk epidemisch karakter heeft », de toepassing van de voorziene maatregelen toelaat, zonder enige wetenschappelijke evaluatie en zonder precieze criteria of gebruikte termen vast te leggen

• Eenieder « die ervan verdacht wordt een ziekte te hebben » (zoals hierboven beschreven) kan worden verplicht een preventieve of curatieve medische behandeling te ondergaan: wat is een betere definitie van verplichte vaccinatie?

• Het enige alternatief dat de « verdachte » nog rest, is te vragen om te worden « geïsoleerd » en/of hem te verbieden zijn beroepsactiviteit uit te oefenen en zich in om het even welke gemeenschap te begeven: wat blijft er over van de vrije keuze van behandeling?

• « Deze isolatie vindt plaats, afhankelijk van de omstandigheden, hetzij in een ziekenhuis, hetzij thuis, hetzij op een andere geschikte plaats: wat is een betere definitie van interneringskampen?

• « Hygiëne-inspecteurs » (sic) kunnen elke ruimte binnengaan die door verdachten wordt bezocht om deze te ontsmetten en verdachte dieren te isoleren, te behandelen, te doden en te verbranden: hoe kan een huisinbraak beter worden gelegaliseerd?

• Diezelfde inspecteurs zullen de sluiting van een plaats, ruimte of voorziening kunnen bevelen, waarbij de plaatselijke burgemeester verantwoordelijk is voor de uitvoering van de sluitingsmaatregel: hoe kan men beter verdeeldheid en wantrouwen zaaien binnen een plaatselijke gemeenschap?

• De regering heeft de volledige bevoegdheid om alle « noodzakelijke of nuttige maatregelen » (noot van de redacteur: welke?) te nemen om de bovengenoemde bepalingen te doen naleven: burgers vorderen, het leger inschakelen, een beroep doen op particuliere beveiligingsbedrijven?

• In geval van een « noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid » in de zin van de federale « pandemiewet » kan de Waalse regering een « noodtoestand op het gebied van de volksgezondheid » afkondigen en de bovengenoemde maatregelen opleggen aan geheel of een deel van Wallonië, alsmede « alle andere maatregelen die nodig zijn om de epidemie te beheersen, te controleren en te beheersen », en dit vrijwel zonder controle door het Waalse Parlement: hoe schrijf je beter een blanco cheque?

• De uitvoering van maatregelen waartoe de regering heeft besloten, kan worden toevertrouwd aan natuurlijke of rechtspersonen die door de regering worden aangewezen: hoe kan de privatisering van regeringsfuncties beter worden aangekondigd?

• Wie de beslissingen van de inspecteurs niet respecteert of hun opdracht belemmert, riskeert een gevangenisstraf van 8 dagen tot 6 maanden en/of een boete van 1 tot 500 euro, opgelegd door de Politierechtbank, die synoniem is met snelrecht.

Het is ontstellend dat deze tekst alleen voorziet in dwangmaatregelen en burgers elke mogelijkheid ontneemt om een andere behandeling te krijgen dan die welke door de autoriteiten wordt opgelegd, hetgeen in strijd is met diverse bepalingen van het internationale, Europese en nationale recht. Door deze tekst goed te keuren, maakt het Waals Parlement zich duidelijk los van het preventieve en stapt het over naar het curatieve, ook al gaat dit ontwerpdecreet « over gezondheidsbevordering en preventie »: het is verbazingwekkend vast te stellen dat er geen melding wordt gemaakt van algemene preventiemaatregelen die het voorwerp zouden kunnen zijn van een grootscheepse voorlichtingscampagne gericht op de bevolking.

Zo wordt het versterken van de natuurlijke immuniteit door een brede wetenschappelijke consensus beschouwd als de beste manier om de verspreiding van virusziekten te voorkomen: waarom zouden we geen eenvoudige en goedkope maatregelen bevorderen, zoals een betere levensstijl door een gezonde en evenwichtige voeding, dagelijkse lichaamsbeweging en een goede nachtrust, minder tijd doorbrengen voor beeldschermen, waarde hechten aan verrijkende sociale contacten, enzovoort?

Deze manier van kijken beschouwt gezondheid niet als een waarde, maar als een goed dat verworven kan worden, maar ook verloren kan gaan (net als rijkdom trouwens), wat betekent dat iedereen ook verantwoordelijk is voor zijn of haar (goede) gezondheid, en dat chemische medicijnen en autoritaire maatregelen nooit voldoende zullen zijn om die te garanderen.

In plaats daarvan moet worden opgemerkt dat de Waalse regering – als een goed soldaatje van de federale regering – bij het beheer van de Covid-19 « pandemie » het tegenovergestelde standpunt heeft ingenomen. Door voorrang te geven aan het exclusieve gebruik van medicinale (en experimentele!) behandelingen die onder dubieuze voorwaarden door farmaceutische reuzen op de markt worden gebracht, door een klimaat van angst in stand te houden door middel van angst, schaamte en schuldgevoel, door afgeknotte statistieken en onheilsvoorspellingen te tonen die door duistere algoritmen worden uitgebraakt, en door zich te omringen met zogenaamde deskundigen die los staan van de werkelijkheid en die aantoonbare belangenconflicten hebben.

Ook wordt voorbijgegaan aan de definitie van gezondheid die de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in haar grondwet van 1946 geeft: « een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet slechts de afwezigheid van ziekte of gebrek « .

De obsessie om « ten koste van alles » de lichamelijke gezondheid te beschermen is ten koste gegaan van het geestelijk en sociaal welzijn: een aanzienlijke toename van huiselijk geweld, depressies en zelfmoorden, een aanzienlijke verergering van het probleem van schooluitval, alsmede eenzaamheid en isolement van ouderen, waardoor zij in wanhoop worden gestort, om nog maar te zwijgen van de economische rampen die de horeca en de culturele sector hebben moeten ondergaan.

Waarom heeft de Waalse regering ten slotte gebruik gemaakt van de eenvoudige technische wijziging van het Waalse Wetboek van Sociale Actie en Volksgezondheid om er de bovengenoemde bepalingen in op te nemen, die – in tegenstelling tot de federale pandemiewet – geen duidelijke en precieze definities bevatten en de deur wijd openzetten voor alle interpretaties en dus voor alle misbruiken? Waarom zijn de te verwerken persoonsgegevens uitgebreid tot 18 elementen (bv. uitgevoerde activiteiten, aanwezigheid in de gemeenschap, pathologie, klinische anamnese, enz.), terwijl deze gevoelige materie uitgesloten was van de federale pandemiewet en het voorwerp uitmaakte van een specifieke verordening?

Tot besluit kan men zich terecht afvragen of wij niet getuige zijn van een verschuiving in ons democratisch bestel, tenzij men bedenkt, zoals sommigen enkele decennia geleden hebben verkondigd, dat Wallonië de enige Sovjetrepubliek is die de val van de USSR heeft overleefd.

Martha

Heb je een flat waarvan je niet weet wat je ermee moet doen? Een leegstaande boerderij of een loft met een prachtig uitzicht?
KAIROS is op zoek naar kantoorruimte te huur (of te leen), bij voorkeur in Watermaal-Bosvoorde. Minimum oppervlakte van 60 m2.
Contact: benevole@new.kairospresse.be

Op woensdag 2 februari 2022 is een ontwerpdecreet inzake gezondheidsbevordering[note] zal ter bespreking en stemming worden voorgelegd aan de plenaire vergadering van het Waalse parlement. Dit ontwerp-besluit is reeds besproken in het Comité Volksgezondheid. Ter gelegenheid van deze debatten heeft de PTB de pers gewaarschuwd voor de « Waalse pandemiewet » die zich zou verschuilen achter de schijn van een eenvoudige technische wijziging van het huidige decreet[note]. Volgens de leider van de PTB-fractie in het Waalse parlement, Germain Mugemangango, bevat dit ontwerpdecreet van minister Christie Morreale (PS) heimelijk bepalingen die het voorwerp zouden moeten uitmaken van een « echt debat » en hoorzittingen met deskundigen, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en vertegenwoordigers van de werknemers vóór het Parlement[note]. Maar dit brede debat is duidelijk niet gepland. Volgens Mathilde Vandorpe (cdH) is een heel deel van deze tekst ontoelaatbaar[note] !

Volgens de PTB en cdH zijn de artikelen 17 tot en met 21 (hieronder in het kort weergegeven) problematisch, omdat zij van invloed zijn op de rechten van de burgers. Wat de PTB betreft, moeten deze 5 artikelen uit het ontwerp-besluit worden geschrapt.

Artikel 18 bepaalt immers dat de regionale gezondheidsinspecteurs, de artsen of de bevoegde verpleegkundigen toezien op en, indien nodig, voorzien in te eisen dat een persoon die ervan wordt verdacht op korte termijn aan een levensbedreigende ziekte te lijden OF de symptomen van een ernstige epidemische aandoening te vertonen, de nodige tests ondergaat en, in voorkomend geval, een passende medischebehandeling, preventief of curatief. In de eerste plaats zij erop gewezen dat het epidemische karakter niet noodzakelijk wetenschappelijk hoeft te zijn vastgesteld[note]. Deze bepaling doet vragen rijzen in verband met de mensenrechten. De kwestie van de toestemming van de patiënt is in deze tekst niet duidelijk, en evenmin wordt het recht om de dood op persoonlijk niveau te aanvaarden geëerbiedigd. Anderzijds lijkt het niet uitgesloten dat, indien de verplichte vaccinatie op federaal niveau wordt verworpen, deze zonder discussie door middel van dit decreet kan worden opgelegd. Het lijkt er ook op dat we met dit decreet het tijdperk van de verplichte behandeling willen binnengaan, een onevenredigheid die de Raad van State heeft vastgesteld, gezien het recht om medische behandeling te weigeren.

Volgens dit artikel 18 zullen diezelfde inspecteurs, artsen of verpleegkundigen, wier prerogatieven zeer ruim en slecht omschreven zijn, de afzondering van deze patiënten in een ziekenzaal, thuis of op een andere geschikte plaats kunnen gelasten. Zij zullen ook het recht hebben om de huizen van deze mensen te betreden en zelfs om de lokalen te desinfecteren. De Raad van State beschouwt dit als een inbreuk op de onschendbaarheid van de woning. Naar de mening van zowel de PTB als de cdH dient deze maatregel beperkt te blijven tot een vermoeden van ernstig en dreigend gevaar. Inspecteurs, artsen of verpleegkundigen hebben krachtens dit ontwerp-decreet ook het recht om beroepsactiviteiten en het frequenteren van gemeenschappen tijdens de periode van besmettelijkheid te verbieden. Aangezien de lijst van ziekten en ziekteverwekkers waarop deze maatregelen betrekking hebben echter niet is vastgesteld, het begrip besmettelijke ziekte niet is gedefinieerd en het epidemische karakter van de ziekte niet onmiddellijk hoeft te worden aangetoond, kunnen risico’s van misbruik niet worden uitgesloten!

Hoewel er reeds bepaalde maatregelen bestaan in geval van besmettelijke ziekten, verruimt dit ontwerp-decreet de bevoegdheden van de hygiëne-inspecteurs en met name die van de Waalse regering indien deze het nodig acht een noodtoestand op gezondheidsgebied uit te roepen. Artikel 19 geeft de Waalse regering immers het recht om bij decreet de noodtoestand op het gebied van de volksgezondheid af te kondigen en bepaalde uitdrukkelijk omschreven maatregelen te nemen, alsmede « alle andere noodzakelijke maatregelen ».[note]Bovendien is de Commissie bezorgd over de noodzaak om maatregelen te nemen die niet noodzakelijkerwijs gerechtvaardigd zouden zijn door andere wetenschappelijke of democratische instanties, zoals de Gegevensbeschermingsautoriteit of de Liga voor de rechten van de mens. Voor de cdH hebben dergelijke maatregelen iets weg van « bijzondere bevoegdheden »: hier wordt een doos van Pandora geopend, die mogelijke inbreuken op bepaalde grondrechten rechtvaardigt, zoals de Raad van State heeft opgemerkt, en die mogelijke inbreuken op de rol van het Parlement en de democratische werking toelaat. De PTB heeft het over een « paradigma verschuiving »!

Artikel 20 voorziet in sancties (boetes, gevangenisstraf) voor eenieder die de beslissingen van inspecteurs, artsen en verpleegkundigen niet respecteert of hun werk belemmert. Artikel 21 voorziet in soortgelijke sancties voor eenieder die de uitvoering van regeringsbesluiten niet naleeft of belemmert.

Artikel 17 beschrijft de aard van de persoonsgegevens die van deze patiënten moeten worden verzameld: naam, voornaam, geboorteplaats en -datum, NISS, geslacht, fysiek adres, contactgegevens, beroep, activiteiten, bezochte gemeenschappen, pathologie, klinische voorgeschiedenis, behandelingen, risicopersonen in de entourage, besmettingsbron, enz. Volgens de PTB levert dit artikel problemen op in verband met de bescherming van persoonsgegevens. In de federale pandemiewet hebben hoorzittingen met deskundigen geleid tot wijzigingen in een soortgelijk oorspronkelijk artikel.

Volgens de cdH is ook artikel 16 problematisch, aangezien dit artikel de Waalse regering toestaat aan de minister van Volksgezondheid de bevoegdheid te delegeren om een lijst op te stellen van infectieziekten en ziekteverwekkers die onder de bepalingen van de artikelen 18 tot en met 21 vallen: elke ziekte die levensbedreigend is en een epidemisch risico inhoudt, moet voortaan, zelfs voordat zij wetenschappelijk is gevalideerd, onder de aandacht van de diensten van het AViQ worden gebracht[note]Dit gebeurt onder het mom van het bevorderen van een beter reactievermogen. Voor de CDH mogen de exorbitante bevoegdheden die bij dit decreet aan de hygiëne-inspecteurs worden toegekend, niet afhangen van een door één enkele minister opgestelde lijst: dit opent de deur voor mogelijk antidemocratisch misbruik in de nabije of verder weg gelegen toekomst. Het valt nog te bezien of en hoe dit artikel zal worden gewijzigd.

Vooralsnog heeft de Commissie werkgelegenheid, sociale zaken en volksgezondheid met 7 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 1 onthouding, de aanneming van dit (op 18 januari in de commissie gewijzigde) ontwerp-besluit door de voltallige vergadering aanbevolen.

Dit ontwerpdecreet is een van de vele pogingen die de laatste maanden zijn ondernomen om bepaalde grondrechten, waaronder de verplichting tot behandeling en de schending van de woning, te ondermijnen. De gevolgen op korte, middellange en lange termijn van het openen van deze doos van Pandora zijn eindeloos en worden niet zo vaak gefantaseerd: Verplichte specifieke behandelingen en verbod van andere behandelingen (met inbegrip van misschien natuurlijke behandelingen of behandelingen die in de openbaarheid zijn gekomen) volgens door de Staat (en de lobby’s) vastgestelde criteria; verdwijning van de vrijheid van verzorging voor zichzelf en zijn kinderen; isolatie op andere plaatsen dan thuis of in het ziekenhuis; verbod om te werken of gemeenschappen te bezoeken voor mensen die drager zijn van besmettelijke ziekten (hoe zit het met mononucleosis, hepatitis B, HIV, enz.? ); verplichte vaccinatie vanaf de geboorte voor de potentieel oneindige lijst van ziekten waarvoor vaccins (inclusief mRNA) worden ontwikkeld of zullen worden ontwikkeld; intrekking van de sociale rechten van personen die weigeren de door de overheid opgelegde « sanitaire » maatregelen te aanvaarden, hetgeen op termijn ook zou kunnen leiden tot intrekking van de sociale rechten van rokers, zwaarlijvigen, inactieven en andere onvoorzichtigen die de ziekenhuizen verstoppen en de overheidsfinanciën belasten… vóór de afschaffing van elke vorm van sociale bescherming! Zoveel totalitaire maatregelen ten gunste van particuliere belangen onder het mom van een vooruitstrevend recht op gezondheid: is dit werkelijk de reden waarom wij op deze partijen hebben gestemd, deze parlementsleden hebben gekozen en deze ministers hebben aangesteld?

RECTIFICATIE EN PRECISIE (04.02): in de zin« de lijst van ziekten en ziekteverwekkers waarop deze maatregelen betrekking hebben, wordt niet opgesteld « , « Niet vastgesteld » is een slechte keuze, « niet gesloten » is juister: er bestaat inderdaad een lijst van aangifteplichtige ziekten, maar deze lijst is open, wat niet abnormaal is, maar als we daar nog aan toevoegen dat het begrip infectieziekte niet gedefinieerd is (zie doc. 796 (2021-2022) nr. 1, blz. 9, art. 16) en het feit dat dit artikel 18 betrekking heeft op elke ziekte die levensbedreigend is en een epidemisch risico inhoudt, zelfs voordat zij wetenschappelijk is gevalideerd, kunnen risico’s van misbruik niet worden uitgesloten. Voorts lijkt het van belang erop te wijzen dat de allerlaatste alinea van dit artikel geen feiten bevat, maar een persoonlijke mening over mogelijk toekomstig misbruik, zodra bepaalde deuren zijn geopend.

Le mercredi 2 février 2022, un projet de décret concernant la promotion de la santé[note] sera soumis à discussion et au vote en séance plénière du Parlement wallon. Ce projet de décret a déjà fait l’objet de discussions en Commission de la santé. À l’occasion de ces débats, le PTB a alerté la presse sur « la loi pandémie wallonne » qui se cacherait derrière l’apparence de simple modification technique du décret actuel[note]. Selon le chef de groupe PTB au Parlement wallon, Germain Mugemangango, ce projet de décret porté par la ministre Christie Morreale (PS) amène, en douce, des dispositions qui devraient faire l’objet d’un « vrai débat » et d’auditions d’experts, de représentants de la société civile et de représentants des travailleurs devant le Parlement[note]. Mais ce large débat n’est manifestement pas envisagé. Selon Mathilde Vandorpe (cdH), un pan entier de ce texte est inadmissible[note] !

Selon le PTB et le cdH, les articles 17 à 21 (rapidement présentés ci-dessous) sont problématiques en raison de leur impact sur les droits des citoyens. Pour le PTB, ces 5 articles devraient être retirés du projet de décret.

En effet, l’article 18 prévoit que les inspecteurs d’hygiène régionaux, les médecins ou les infirmiers compétents s’assurent et, si nécessaire, imposent que la personne suspectée d’une maladie qui met en jeu le pronostic vital à bref délai OU qui présente la symptomatologie d’une affection épidémique grave subisse les examens nécessaires et, le cas échéant, suive un traitement médical approprié, préventif ou curatif. Remarquons tout d’abord que le caractère épidémique ne doit pas être nécessairement scientifiquement déjà établi[note]. Cette disposition pose question du point de vue des droits de l’homme. La question du consentement du patient n’est pas claire dans ce texte qui ne respecte pas non plus le droit d’accepter le décès au niveau personnel. Par ailleurs, il ne semble pas exclu que, dans le cas où l’obligation vaccinale serait rejetée au fédéral, elle puisse être imposée sans débat par le biais de ce décret. Il semblerait également que ce décret tente de nous faire entrer dans l’ère du traitement obligatoire, une disproportion constatée par le Conseil d’État, étant donné le droit à refuser un traitement médical.

Selon cet article 18, ces mêmes inspecteurs, médecins ou infirmiers, dont les prérogatives sont très larges et mal définies, pourront ordonner l’isolement de ces malades au sein d’un service hospitalier, à domicile ou dans un autre lieu approprié. Ils auront également le droit de s’introduire au domicile de ces personnes et même d’en désinfecter les lieux. Le Conseil d’État considère ici que l’on touche à l’inviolabilité du domicile. De l’avis du PTB comme du cdH, cette mesure devrait être limitée à une suspicion de péril grave et imminent. Les inspecteurs, médecins ou infirmiers ont également le droit, en vertu de ce projet de décret, d’interdire des activités professionnelles et la fréquentation de collectivités le temps de la contagiosité. Toutefois, la liste des maladies et pathogènes concernés par ces mesures n’étant pas établie, la notion de maladie infectieuse n’étant pas définie et le caractère épidémique ne devant pas être immédiatement prouvé, des risques de dérives ne sont pas à exclure !

Même si certaines mesures existent déjà en cas de maladies infectieuses, ce projet de décret revoit à la hausse les pouvoirs des inspecteurs d’hygiène et surtout ceux du gouvernement wallon si ce dernier estime devoir déclarer l’état d’urgence sanitaire. En effet, l’article 19 donne au gouvernement wallon le droit de déclarer par arrêté l’état d’urgence sanitaire et d’adopter certaines mesures expressément définies, ainsi que « toutes autres mesures nécessaires »[note], des mesures qui ne seraient pas nécessairement justifiées par d’autres instances scientifiques ou démocratiques comme, par exemple, l’Autorité de protection des données ou la Ligue des droits humains. Pour le cdH, de telles mesures s’apparentent à des « pouvoirs spéciaux » : on ouvre ici une boîte de Pandore justifiant de possibles atteintes à certains droits fondamentaux, comme le remarque d’ailleurs le Conseil d’État, et permettant de possibles atteintes au rôle du Parlement et au fonctionnement démocratique. Le PTB parle d’un « changement de paradigme » !

L’article 20 prévoit des sanctions (amendes, emprisonnement) pour toute personne ne respectant pas les décisions des inspecteurs, médecins et infirmiers ou en entravant les missions. L’article 21 prévoit des sanctions similaires pour toute personne ne respectant pas les décisions du gouvernement ou en entravant l’exécution.

L’article 17 expose la nature des données personnelles qui devront être collectées auprès de ces malades ; nom, prénom, lieu et date de naissance, NISS, sexe, adresse physique, données de contact profession, activités, collectivités fréquentées, pathologie, histoire clinique, traitements, personnes à risque dans l’entourage, source de contamination… Selon le PTB, cet article pose des problèmes en termes de protection des données à caractère personnel. Dans la loi pandémie fédérale, les auditions d’experts ont conduit à des modifications d’un article initial analogue.

Selon le cdH, l’article 16 est également problématique, cet article permettant au gouvernement wallon de déléguer au ministre de la Santé la capacité de fixer une liste des maladies infectieuses et des pathogènes concernés par les dispositions prévues aux articles 18 à 21 : toute maladie qui engagera le pronostic vital et présentera un risque épidémique, même avant validation scientifique, devra dorénavant être portée à la connaissance des services de l’AViQ[note], sous prétexte de favoriser une meilleure réactivité. Pour le cdH, les pouvoirs exorbitants conférés par ce décret aux inspecteurs d’hygiène ne devraient pas dépendre d’une liste réalisée par un seul ministre : c’est ouvrir une porte à de possibles dérives antidémocratiques dans un futur proche ou plus lointain. Il faudra voir si et de quelle façon cet article sera amendé.

Pour l’heure, la Commission de l’emploi, de l’action sociale et de la santé a recommandé, par 7 voix contre 1 et 1 abstention, l’adoption de ce projet de décret (amendé le 18 janvier en commission) par l’Assemblée plénière.

Ce projet de décret est une tentative parmi de nombreuses autres ces derniers mois de porter atteinte à certains droits fondamentaux allant jusqu’à l’obligation de traitement et la violation du domicile. Les conséquences à court, moyen ou long termes de l’ouverture de cette boîte de Pandore sont infinies et pas si fantasmées que cela : obligation de traitements spécifiques et interdiction d’autres traitements (y compris peut-être les traitements naturels ou tombés dans le domaine public) en fonction de critères définis par l’État (et les lobbys) ; disparition de la liberté de soin pour soi et pour ses enfants ; isolement en d’autres lieux que le domicile ou l’hôpital ; interdiction de travailler ou de fréquenter des collectivités pour les personnes porteuses de maladies infectieuses (quid de la mononucléose, l’hépatite B, le VIH, etc. ?) ; vaccination obligatoire dès la naissance pour la liste potentiellement infinie des maladies dont des vaccins (y compris à ARNm) sont en préparation ou seront mis au point ; retrait des droits sociaux pour les personnes réfractaires aux mesures « sanitaires » imposées par les instances publiques qui pourraient aussi, à terme, retirer les droits sociaux aux fumeurs, obèses, inactifs et autres imprudents qui encombrent les hôpitaux et grèvent les finances publiques… avant la suppression de toute protection sociale ! Autant de mesures totalitaires favorisant des intérêts privés sous prétexte progressiste de droit à la santé : est-ce bien pour cela que nous avons voté pour ces partis, élu ces députés et mis en place ces ministres ?

° RECTIFICATION ET PRÉCISION (04.02) : à la phrase « la liste des maladies et pathogènes concernés par ces mesures n’étant pas établie« , « pas établie » est mal choisi, « pas fermée » est plus exact : en effet, il existe une liste de maladies à déclaration obligatoire, mais cette liste est ouverte, ce qui n’est pas anormal, mais si on y ajoute le fait que la notion de maladie infectieuse n’est pas définie (voir doc 796 (2021-2022) N° 1, p. 9, art. 16) et le fait que cet article 18 concerne toute maladie qui engage le pronostic vital et présente un risque épidémique même avant validation scientifique, des risques de dérives ne sont effectivement pas à exclure.  Par ailleurs, il semble important de préciser que le tout dernier paragraphe de cet article n’expose pas des faits mais une opinion personnelle sur de possibles dérives futures, une fois certaines portes ouvertes.

Tamelijk goed geïntegreerd, met een huwelijk, een echtscheiding, twee kinderen, een job die ik graag doe, een dak boven mijn hoofd, vrienden, vrijetijdsbesteding, een derde eeuw werken en het geluk gehad te hebben nooit werkloos te zijn geweest, linkse politieke ideeën, engagement in de maatschappij als EHBO-er, luisterend oor in een luistercentrum, vakbondsverantwoordelijkheden, militant zijn in antiracistische of antifascistische bewegingen, bloeddonor. Een burger, dat is!

Toch zeg ik op 55 jarige leeftijd nee tegen piquouze. Gevaccineerd, ja, sinds mijn boekje in orde is. Dus ik ben geen anti-vax persoon. Gepikeerd, nee, want ik zie het nut er niet van in. Ben ik op zijn minst een samenzweerder? Ook niet echt, want ik ben voorstander van de theorie van grove domheid boven die van de grote samenzwering. Maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat deze SARS-CoV-2 niet uit de lucht is komen vallen en door de mens is veroorzaakt en waarschijnlijk domweg is ontsnapt uit een lab in Wuhan. Als er al iemand de schuld moet krijgen, dan is het aan die kant, niet aan de mensen die de weloverwogen keuze hebben gemaakt zich niet te laten vaccineren.

Als burger heb ik het recht om na te denken, om mijn eigen keuzes te maken en zelfs om mijn ideeën te delen, wat er ook gebeurt. Ik kan het niet helpen te denken dat er veel geld te verdienen valt en dat Big Pharma al hun lobbykracht zal aanwenden om zoveel mogelijk mensen te krijgen als ze zich kunnen veroorloven. Geen vaccin voor arme landen en een maximum voor landen die het zich kunnen veroorloven.

Als burger ging ik ook naar school en leerde een paar dingen, zoals dat de cyclus van een virus erin bestaat in het begin zeer dodelijk en daarom niet erg besmettelijk te zijn – aangezien het zijn gastheer doodt voordat het een ander kan besmetten – en dan na verloop van tijd besmettelijker en minder gevaarlijk te worden. Dit is wat er gebeurt met de omicron variant. Ze passen zich aan, de kleine virussen, en ze bestonden al voor de eerste mensen verschenen. In feite maken zij deel uit van ons, aangezien een deel van onze genetische code, en dus van onze diepste natuur, van virale oorsprong is, ingebracht in miljoenen opeenvolgende generaties.

Als nadenkend burger geloof ik ook dat we een wapen hebben dat natuurlijke immuniteit heet. Het helpt ons ons te verdedigen tegen nare virussen en aangezien ik niet anti-vax ben, begrijp ik volkomen dat mensen die risico lopen, misschien moeten overwegen zich te laten vaccineren, als zij dat willen. Als ik er uit vrije wil voor heb gekozen dat niet te doen, dan is dat omdat ik van mening ben dat we ook rekening moeten houden met wat men de baten-risicoverhouding noemt en omdat ik van mening ben dat noch antibiotica noch vaccins misbruikt mogen worden. Laat ons lichaam zich zoveel mogelijk verdedigen door goed te eten, genoeg te slapen, de liefde te bedrijven, te genieten van de kleine geneugten van het leven… « Laten we koel blijven » zou het motto van de mensheid moeten zijn. Dit is niet statistisch significant, maar niemand in mijn omgeving is aan covid overleden en ik moet ver zoeken om mensen te vinden die in het ziekenhuis zijn opgenomen (geen van hen op de intensive care). Anderzijds zijn er, veel dichter bij mij, mensen die mij vertellen dat zij complicaties hebben gehad na een van deze injecties en ik ken veel mensen die, ondanks het feit dat zij drie keer zijn geïnjecteerd, de ziekte krijgen. Het is maar goed dat ze gevaccineerd zijn, anders waren ze op hun dertigste al dood!

Mag ik opmerken dat de wereldbevolking blijft groeien? We hebben duidelijk niet te maken met een pandemie die het menselijk ras zou decimeren. Geschokt door deze laatste zin? Als wij inderdaad in een democratie leven, heeft iedereen het recht zijn of haar mening te geven met respect voor die van anderen. Als je van streek was door sommige commentaren, is het aan jou om met je frustratie om te gaan, niet aan mij om te zwijgen. Kortom, ik ben voorstander van natuurlijke immuniteit en tegen het misbruik van vaccins. Ik sta ook zeer wantrouwig tegenover de farmaceutische kartels die, naar ik meen, alles in het werk zullen stellen om uiteindelijk de natuurlijke immuniteit te vervangen door immuniteit door vaccins. In dit verband heb ik vanmorgen, 11 januari 2022, op de radiozender La Première van de RTBF een « specialist » horen verklaren dat zij hoopte op de spoedige komst van een universeel vaccin.

Kunt u zich een wereld voorstellen waarin wij onze immuniteit hebben geprivatiseerd en waarin wij vanaf onze geboorte, mits wij over de financiële middelen beschikken, « recht » zouden hebben op een universeel vaccin dat ons tegen alle bestaande virussen zou beschermen? Natuurlijk moeten we ons leven lang regelmatig upgraden, zoals we dat ook met onze computers doen, om gezond te blijven. Natuurlijke en vrije immuniteit zou nutteloos zijn geworden en is dat ook geweest. Hoewel ik nooit covid heb opgelopen (tenzij ik er niet van op de hoogte was) en hoewel ik nooit in het ziekenhuis ben opgenomen en nog minder op de intensive care ben geplaatst, hoor ik via de pers en verschillende politieke verklaringen in België of Frankrijk dat « door mensen zoals ik » de ziekenhuizen overstelpt zijn en dat mensen sterven omdat ze bijvoorbeeld niet aan hun kanker kunnen worden geopereerd. Sommige mensen zeggen ook dat als ik in het ziekenhuis zou belanden, ik de kosten zou moeten betalen. Ik word tot een speciale soort gemaakt die minder behandeling verdient dan een doorrijder, een terrorist, een kankerpatiënt die alcohol of sigaretten heeft misbruikt, een zwaarlijvig persoon, of zelfs een bejaarde die onmiddellijk zou moeten sterven omdat hij of zij toch niet lang meer zal leven!

Heeft niet iedereen het recht om zo goed mogelijk verzorgd te worden? Laten we niet vergeten dat het gebrek aan bedden en verzorgers het gevolg is van decennia van privatisering en drastische besparingen in onze ziekenhuizen. Is het de schuld van de ongeprikkelden dat wij van een voorraadziekenhuis zijn verworden tot een stroomziekenhuis dat steeds meer winst wil maken? Hoe kunnen wij reageren op dit gelobby en op deze herhaalde druk op de pers die dag na dag dezelfde specialisten uitnodigt? Is de reden van de sterkste – degene die toegang heeft tot de media – altijd de beste? Stel je voor dat je de uitdrukking « vanwege mensen zoals jij » associeert met een huidskleur, nationaliteit of seksuele identiteit. Valt dat niet onder de antidiscriminatiewet? Hier kunnen de niet-gevaccineerden echter tot echte zondebokken worden gemaakt, met alle risico’s van dien, niet alleen voor hen, maar ook voor de bevolking als geheel. Maar waar wacht Unia op?

Ja, ik voel me gediscrimineerd, en het is meer dan een gevoel, want ik mag niet naar het theater, de bioscoop, het museum, het restaurant, naar het buitenland reizen, en toch ben ik degene die u besmet, en u bent gevaccineerd! Hoe zou ik het gedaan hebben? Als burger heb ik het recht om te denken dat dit vaccin niet veilig is en dat we niet genoeg informatie hebben, net zoals ik het recht heb om te denken dat het pure waanzin is om onze kinderen te vaccineren. Ik heb ook het recht, als burger, om vraagtekens te zetten bij dit argument van collectieve immuniteit dat dit vaccin ons zou brengen, ten eerste omdat we kunnen zien dat het niet werkt, en ten tweede omdat het onmogelijk is om de hele planeet in te enten. Degenen die denken dat het vaccineren van heel België ons zou beschermen, vergeten dat de varianten uit de hele wereld komen en zich voornamelijk verspreiden via de gevaccineerde mensen. Als burger heb ik het recht dat te denken en zelfs te zeggen, net zoals ik de plicht heb mij af te vragen waarom ik geen gezondheidspasje nodig heb om bloed te geven in een ziekenhuis, terwijl ik een familielid dat daar in het ziekenhuis ligt, niet mag bezoeken. Wij weten heel goed dat gevaccineerden meer van dit virus overdragen omdat zij toegang hebben tot alle plaatsen waar zij besmet kunnen raken en veel minder voorzorgsmaatregelen nemen.

Ik erken dat ik deel uitmaak van een minderheid van burgers en ik kan het niet helpen me af te vragen waarom links blijft zwijgen in het aangezicht van deze gezondheidscrisis. Zien zo weinigen van ons het echte gevaar van al deze maatregelen? Zijn er zo weinigen onder ons – onder de progressieven – die vrezen dat er slechts één stap is van democratie naar dictatuur? Ik kan niet begrijpen hoe ik op deze manier kan worden gemarginaliseerd, gewoon door ervoor te kiezen niet te vaccineren, niet alleen door de maatschappij in het algemeen, maar ook door mijn leeftijdgenoten. Ter herinnering, mensen die ervoor kiezen niet gestoken te worden, overtreden geen wetten. Welk recht hebben wij om het hen zo moeilijk te maken? Ik ben mij ervan bewust dat ik een zeer interessante ervaring beleef, waarvan ik nooit had gedacht dat ik die ooit zou kunnen meemaken. Beetje bij beetje worden we aangesproken en dan langzaam maar zeker opzij geschoven, ons afvragend wat er morgen voor ons in petto is. In mijn geval, is één likje genoeg om me weer in het gareel te krijgen. Ik meet dit « geluk » in vergelijking met andere categorieën die in de geschiedenis niet zo gemakkelijk van huidskleur of godsdienst konden veranderen.

Ik ben op een niveau waarop ik niet durf te zeggen hoe ik denk over het trekken van parallellen, bijvoorbeeld, tussen wat er eind jaren dertig gebeurde en wat er nu gebeurt – begin jaren 2020, zoals historici van de toekomst zouden kunnen zeggen. Dus ik zal er niet over uitweiden. Het feit dat linkse organisaties zwijgen en de verschillende demonstraties tegen het CST en de verplichte vaccinatie boycotten is in vele opzichten gevaarlijk. Alle ruimte is overgelaten aan extreem-rechts en het signaal dat aan onze machthebbers wordt gegeven is dat zij kunnen doorgaan met vijlen, « qrcoden », discrimineren en treiteren. Een maatschappelijk systeem dat erin slaagt het voor burgers volkomen aanvaardbaar te maken anderen te controleren, terwijl dat absoluut niet hun taak is, en burgers die zich gedwee onderwerpen door zonder vragen hun telefoon te laten zien, is naar mijn mening een gevaarlijke samenleving die steeds dichter bij mijn beeld van een Orwelliaanse wereld komt. Bestaat niet het risico dat dit systeem ons voorbereidt op een of andere herformulering van onze rechten om, misschien, een volksopstand te voorkomen als gevolg van de economische recessie en de prijsstijgingen waarmee we nu al te maken hebben? Doet dit je echt ergens aan denken?

In deze krabbel heb ik een hele reeks rechten opgesomd die wij allen als burgers hebben, maar wij hebben ook de plicht om op te treden, om ons te informeren, om te debatteren en, wat mij betreft, om mijn broeders en zusters ter linkerzijde ertoe aan te zetten zich te mobiliseren voor het te laat is.

Jorge Rozada

* Individuen beschouwd vanuit het oogpunt van hun politieke rechten.

** Een persoon die leeft in de marge van de samenleving.

NABESCHOUWING EVENEMENT 23.01.2022

1. Tijdens het ochtendnieuws van zondag 23.01.2022 kondigden de radiostations aan dat naar verwachting 100.000 mensen zouden gaan marcheren om te protesteren tegen de coronamaatregelen. Vanaf de middag was dit aantal teruggebracht tot 50.000. Dit is het cijfer dat de politie naar verluidt aan de pers heeft vrijgegeven.

Het was en is nog steeds een leugen. In werkelijkheid waren er meer dan 500.000 demonstranten.

Op 21.11.2021 waren er 100.000 mensen (in plaats van de door de pers aangekondigde 35.000) en was de route vol van Gare du Nord naar City 2. Het was veel.

Gisteren was de hele route tussen het Gare du Nord en het Jubelpark gevuld met demonstranten. Bovendien, terwijl het hoofd van de groep reeds op het Jubelpark was aangekomen, waren er nog mensen die van het Gare du Nord vertrokken.

Het traject tussen het Gare du Nord en het Jubelpark is 6 kilometer lang.

Deze keer was de binnenring in beide richtingen afgesloten voor het verkeer. De demonstratie vond plaats op alle rijbanen in beide richtingen en op de trottoirs aan beide zijden, alsmede op de vier rijbanen van de lange Rue Belliard en tenslotte op alle zijstraten tot aan de hoofdingang van het Jubelpark.

Volgens onze informatie kan het Jubelpark 1,4 miljoen mensen herbergen. Het gedeelte tussen de hoofdingang en de arcaden was overvol en het plein achter de arcade was ook overvol. Het was echt veel meer dan de « 50.000 » suggereerden. Bovendien hoorden we dat veel demonstranten ruim voor de vijftigste verjaardag door piketten werden tegengehouden en het niet hebben gehaald.

2. De pers kondigde eenstemmig aan dat de demonstratie een « coronademonstratie » was. Dat was niet het geval. Het was een mars voor vrijheid, democratie en mensenrechten. Hier is met geen woord over gerept. De pers heeft geen enkele foto getoond van de vreedzame en kleurrijke wandeling tussen het Gare du Nord en het Jubelpark (net als op 21.11, toen het publiek alleen foto’s van de rellen te zien kreeg). We werden er weer eens ernstig van beschuldigd hooligans en relschoppers te zijn, terwijl dat absoluut niet het geval was en is.

De sprekers die het woord konden nemen, werden ook allemaal afgeschilderd als extreem anti-vax en schuldig aan extreme vormen van verkeerde informatie. Dit is ook een leugen.

Geen enkel woord van wat de verschillende sprekers zeiden werd uitgezonden. Er werden alleen beelden getoond van een Nederlandse dame die een gedicht voorlas.

De internationale sprekers werden niet gehoord (en ik ook niet). Burgemeester Philippe Close staakte de demonstratie rond 15.30 uur omdat erbuiten het park rellen waren uitgebroken en gaf de bestuurlijke politie (robocops) opdracht het park onmiddellijk te ontruimen met waterkanonnen en traangas.

Toevallig gebeurde dit vlak voor het begin van het tweede deel van de toespraken van de internationale sprekers.

Tom en ik spraken met de politievertegenwoordiger. Ik vroeg om het park af te sluiten en de demonstranten te beschermen. Dit verzoek werd afgewezen. Toen vroeg ik om nog een half uur te krijgen. Ook dit verzoek werd afgewezen. « Ik ben maar een boodschapper, » zei de man, « het park moet door de burgemeester worden vrijgegeven, en u hebt de keuze; of u vertrekt nu vrijwillig, of we vermorzelen jullie met waterkanonnen en traangas, met een zware boete erbij.

Aangezien er niets te zeggen viel, aanvaardden we het vonnis. De veiligheid van de deelnemers is van het grootste belang. Ik ging het podium op, wachtte tot de zanger die een liedje aan het zingen was, klaar was, kondigde toen het einde van het evenement aan, verzocht hem te vertrekken en wees erop dat wie bleef, dat op eigen risico deed.

We kregen echter geen tijd om rustig te vertrekken. De waterkanonnen rukten verder op tot binnen 50 meter van het podium waar de dure (gehuurde) geluidsapparatuur stond. We moesten het podium met 30 man in zeven keer afbreken om waterschade te voorkomen.

De voorzitter van de Duitse afdeling van de WWD kwam met drie mannen naar voren, de armen in de lucht (als teken van overgave) met de bedoeling de waterkanonnen af te remmen. Hij werd letterlijk achterovergeworpen door een waterkanon dat op hem gericht was en verwondde zijn rug.

De bestuurlijke politie was uiterst agressief tegen de vreedzame demonstranten. Mensen werden met knuppels geslagen omdat ze niet snel genoeg wegrenden naar de enige zijuitgang van het park. Het geweld was totaal buiten proporties.

3. Annelies Verlinden verkondigde in de media dat ze boos was. « Dit is geen coronademonstratie maar puur geweld, » zei ze. Dit is absurd, natuurlijk. Puur bestuurlijk, zoals bij alle voorgaande gebeurtenissen.

Zij kon het niet opbrengen om eerlijk te zeggen dat ongeveer 500.000 mensen vreedzaam hadden deelgenomen aan een demonstratie voor vrijheid, democratie en mensenrechten. Een duidelijk signaal dat het volk er genoeg van heeft. Niet alleen in België, maar ook in 60 steden in vele landen waar ook veel mensen verschenen om hun vrijheden op te eisen. Natuurlijk werd hierover ook met geen woord gerept in de pers.

4. Er valt ook iets te zeggen voor de route van de wandeling naar het Jubelpark:

Op de binnenring van Brussel verschenen (halverwege de mars) plotseling uit het niets (zoals alle voorgaande keren) een twintigtal in het zwart geklede hooligans met zwarte bandana’s voor hun gezicht. Met de gele anjers van Frankrijk, marcheerden ze voor ons uit. Wij hielden de stoet opzettelijk op om enige afstand te scheppen en duidelijk te maken dat zij niet bij ons hoorden.

Ik wist dat deze kerels (zoals bij alle vorige gelegenheden) herrie zouden schoppen en ik verzocht de politieman in burger die met ons vooraan in de stoet liep (D.) uitdrukkelijk om preventieve maatregelen te nemen ter bescherming van de vreedzame deelnemers. Het werd afgewezen. « We kunnen niets doen omdat zij nog niets gedaan hebben, » zei hij. En opnieuw: « Het zijn anarchisten, we kennen ze, we houden ze in de gaten. En dit is wat we hebben moeten doorstaan.

Een herkenbaar model. Altijd hetzelfde scenario en altijd hetzelfde antwoord.

Kort daarna passeerden drie grote mannen, geheel in het zwart gekleed met een zwarte bandana voor hun gezicht, vlak langs mij (ik liep vooraan in de stoet om alles in het oog te houden).

Ik vroeg een van hen wat hij daar deed en waarom hij zijn gezicht bedekte met een zwarte bandana. Hij negeerde me. Ik bleef met hem praten en zei hem dat ik hem zou blijven volgen en dat als hij een verkeerde stap zou zetten ik zou weten hoe ik hem kon vinden. Plotseling liep hij van me weg en vlak naast het VRT mediateam! (Aan het hoofd van de stoet stonden persjournalisten uit vele landen). Stefan, hoofd van het veiligheidsteam (een teamlid met een fenomenaal geheugen) vertelde me: « Carine, deze jongens waren ook in het Bois de la Cambre. Ze horen bij het VRT team. Toen ik opkeek, zag ik de 3 « hooligans » praten met de VRT journalist. Ik liet het er niet bij zitten, ik stapte op hen af en sprak hen nogmaals aan: « Ah zo, jullie zijn van de pers, jullie komen hier verkleed als hooligan om de indruk te wekken dat er relschoppers bij de demonstratie zijn! », waarop de VRT-geluidstechnicus met een glimlach antwoordde: « Ja, en wat dan nog, dat mag toch wel? »

Dus dat is hoe ze het doen ….

Zodra zij in het Jubelpark aankwamen, begaven alle deelnemers zich onmiddellijk naar voren, waar het podium en de talrijke stands (en de Dixie-toiletten) zich bevonden. Europeans United had het zeer goed georganiseerd en er veel geld in geïnvesteerd, met de financiële steun van sponsors (waaronder het HFF). De man verdient een compliment. Er was een geweldige sfeer. Naast de toespraken werd er ook gezongen en gedanst. Om ongeveer 15.30 uur zagen we plotseling een grote hoeveelheid witte rook buiten het park (ongeveer 250 meter verderop). We kregen een bericht dat er rellen waren buiten het park. Wij hebben de politie gevraagd de hoofdingang van het park af te sluiten, zodat onze demonstratie niet in gevaar zou komen. Dit verzoek werd afgewezen. De politie had zich echter heel goed voor de ingang van het park kunnen opstellen om de demonstranten te beschermen, zodat we vreedzaam verder hadden kunnen gaan, maar… Dat deden ze niet. Integendeel, zij sloten opzettelijk alle straten in de buurt af, zodat degenen die wilden vertrekken, dit alleen konden doen via de hoofdingang van het Jubelpark. Ze jaagden de relschoppers letterlijk het park in.

5. De rellen waren opnieuw geënsceneerd in hun kracht en omvang en waren duidelijk uitgelokt. Ja, er waren anarchisten aanwezig, maar het waren er niet « ongeveer 200 » zoals de pers beweerde. Er waren er amper 20-30. Dit is heel duidelijk te zien in de streamingbeelden van velen van hen. Heel vreemd, Youtube heeft alle feeds verwijderd. We hebben er maar één kunnen downloaden die een duidelijk beeld geeft van wat er buiten het park is gebeurd. De streaming is echter niet volledig. Tegen de tijd dat de streamer (die op het podium aan het streamen was) uit het Jubelpark kwam, waren de toegangsstraten al omzoomd met prikkeldraad en zaten de straten vol met robocops.

De vraag wanneer dit alles in werking is gesteld (waarschijnlijk enige tijd daarvoor) en waarom, en wie of wat de rellen heeft veroorzaakt, blijft open. Er zijn geen mededelingen gedaan door de politie. Het enige wat je ziet aan het begin van het tweede deel van de stream is een dozijn hooligans die de ruiten van een commercieel gebouw inslaan. Op de beelden is duidelijk te zien dat de hooligans letterlijk het park in werden gejaagd. Ze hadden geen andere uitweg. Alle straten waren afgesloten. Ze konden alleen weg via de hoofdingang van het park. Dit was een doelbewuste strategische actie van de bestuurlijke politie. Op die manier konden zij ook alle vreedzame demonstranten uit het park verjagen, terwijl die honderdduizenden mensen helemaal niets deden.

Op de stream zijn ook veel als hooligans verklede politieagenten te zien die in het park rondlopen (zoals bij vorige gelegenheden). We zien twee in het zwart geklede hooligans met een zwarte bandana voor hun gezicht die met geweld twee andere « hooligans » uit het park slepen (arrestatie). Op tal van andere beelden die ik intussen heb ontvangen (en die op Twitter circuleren) zijn twee in het zwart geklede hooligans te zien die een rij opgestelde robocops naderen en opzij stappen om hun als hooligans verklede collega’s te laten passeren.

Toevallig was de pers massaal aanwezig bij de rellen buiten het park en opnieuw toevallig hadden ze allemaal gasmaskers bij zich (en op) zodat ze de gebeurtenis konden filmen.

Ze wisten dat het zou gebeuren, ze wisten waar het zou gebeuren en ze namen alle apparatuur mee om het te filmen.

De burgemeester Close staat demonstraties toe omdat het een grondwettelijk recht is, maar elke keer, rond 15.30-4.00 uur, breken er rellen uit op specifieke plaatsen, weg van de grote massa, en Close gebruikt dit om de demonstratie te verbieden en de plaats met geweld te ontruimen, ook al weet hij dat de demonstranten zeer vreedzaam zijn. Zij heeft de plicht vreedzame burgers te beschermen en hen te behoeden voor aanvallen van relschoppers, maar zij doet dit niet. Hij gebruikt uitgelokte en in scène gezette rellen als excuus om iedereen met geweld te verdrijven. Hij handelt niet te goeder trouw. En Annelies Verlinden ook niet. Het feit dat zij elke demonstratie altijd « puur geweld » noemt en dat zij alle demonstranten extreem-rechts, gewelddadig en leugenaars schuldig noemt aan verkeerde informatie (terwijl zij zelf schaamteloos liegt) zegt genoeg over de werkelijke bedoelingen van deze dame.

Een burger