Of hoe een gelokaliseerde strijd de gisting van een verenigde gedachte bevat
« Er wordt ons verteld dat gevangenissen overvol zijn. Maar wat als het de bevolking was die overbevolkt was?
Michel Foucault
« Er is geen samenhangend strafrechtelijk en penitentiair beleid in België
Internationaal Observatorium van Gevangenissen
Het antwoord van de minister-president van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest op onze vraag over de relevantie van de bouw van een megagevangenis in Haren, en meer in het algemeen van nieuwe gevangenissen in België, bevat in wezen de gedachteloosheid van een bepaalde elite die verondersteld wordt ons te vertegenwoordigen, een gedachteloosheid die in de samenleving wordt gepropageerd door de propaganda van de media. Hun vermogen om zich een andere wereld voor te stellen is dood… Na het gebruikelijke refrein over de verschillen tussen de gewestelijke en de federale bevoegdheden, voert Rudi Vervoort (maar het had ook iemand anders kunnen zijn) twee argumenten aan: het ene lijkt altruïstisch, het andere duidelijk uit eigenbelang. De eerste, de » onbetwistbaar » « ddevervallen en zelfs ongezonde staat van de gevangenissen van Sint-Gillis enVorst », waarbij hij verklaarde dat « .de omstandigheden waaronder gevangenen worden vastgehouden, zijn herhaaldelijk bekritiseerd door internationale instanties ».Het woord « gevangenis » klinkt, hoe zal ik het zeggen, als iets verkeerds! Het is merkwaardig dat het lot van de gevangenen plotseling aan de orde wordt gesteld wanneer een megagevangenis zal worden gebouwd via een publiek-privaat partnerschap. Het is vreemd dat wij plotseling aan het lot van de gevangenen denken wanneer wij een mega-gevangenis willen bouwen door middel van een publiek-private samenwerking!
Het tweede argument lijkt meer te zeggen over de gedachtegang van de autoriteiten: « de aangekondigde ontmanteling van de gevangenissen van Sint-Gillis en Vorst is voor het Brussels Gewest een gelegenheid om een nieuwe woonwijk te ontwikkelen en nieuwe voorzieningen te creëren ten behoeve van zijn inwoners« . Olivier Chastel ziet de overbevolking van de gevangenissen slechts als « .als een belangrijke hinderpaal voor een doeltreffend en samenhangend handhavingsbeleid« .[note] Overbevolking is goed voor je Denys, een van de partners in het consortium Cafasso dat werd uitgekozen voor de bouw van de gevangenis van Haren, realiseerde reeds de bouw van een forensisch psychiatrisch centrum in Gent – naast projecten in Tsjaad, Kameroen, Ierland, Algerije, … – en gaat er prat op « de partner bij uitstek voor uitstekend bouwwerk« . Op zijn website, verwijzend naar het mega-gevangenis project in Haren, genaamd « prison-village », beschrijft hij een « deal » die niet alleen » onderhoudsdiensten (gedurende 25 jaar), maar ook gedurende 5 jaar bepaalde facilitaire diensten (catering[note], wasserijdiensten en afvalverwerking)« .
In deze gedachtegang zijn tegengeluiden, zoals die van de Rekenkamer of het Europees Comité ter voorkoming van foltering, die stelden dat de bouw van nieuwe gevangenissen » zalop zichzelf waarschijnlijk geen duurzame oplossing bieden voor het probleem van overbevolking. Wat als het niet zo bedoeld was? Voor de voorzitter van de MR zal de bouw van de 2217 geplande plaatsen onvoldoende zijn en zal het onvermijdelijk zijn nieuwe gevangenissen te bouwen in het kader van een Masterplan III,« indien de budgettaire context dit toelaat of volgens nog vast te stellen financieringswijzen » (d.w.z. « massaal beroep op de particuliere sector »).
Een beetje geveinsde filantropie van de kant van sommigen, veel realistisch pragmatisme van de kant van anderen. Een stormloop voor iedereen, met geen ander perspectief dan verandering in continuïteit. En om de illusie te laten werken die de media en beroepspolitici ons voeden, moeten we blijven herhalen dat een kleine verkozen minderheid handelt in het belang van allen, om ‘ons’ een betere toekomst te bieden, zelfs ‘beter’ dan vandaag. Het heersende mediadiscours en de politieke maatregelen leiden echter alleen maar tot reductieve dichotomieën die ons tegen elkaar opzetten en ons onze gemeenschappelijke menselijkheid doen vergeten. Deze omvatten de scheiding tussen autochtonen en buitenlanders of tussen werknemers en werklozen. Maar er is één gebied waarover een consensus lijkt te bestaan en waar weinigen een afwijkend standpunt durven in te nemen: dat van gevangenen tegenover vrije mannen. Het gevangenisvraagstuk, dat gevoed wordt door de mediafantasie van de gevangene als een gevaarlijke psychopaat, is moeilijk bespreekbaar, omdat het ertoe leidt dat degenen die het proberen te begrijpen, worden uitgestoten door een gemeenschap die de « buiten de maatschappij » staande afwijzing van de gevangene als iets normaals ziet.
De paradox van het leven en de strijd is dat juist door zich te verzetten tegen projecten als de gevangenis van Haren, de mensen eindelijk in staat zullen zijn een begin te maken met het herenigingswerk en opnieuw te gaan nadenken, om eindelijk in te zien dat achter de politieke retoriek het gevangenisvraagstuk ons allen aangaat en in ons een menselijkheid oproept die verloren was gegaan (p.16) Maar het huidige beheer van de detentie is een formidabele machine voor het maken van stemmen, die het inmiddels overduidelijke verband tussen de strijd tegen het terrorisme, de Belgische navolging van het Amerikaanse denken en beleid, de privatisering en de georganiseerde armoede verhult (p.14). Deze ellende is het resultaat van onze moderne samenlevingen, die deze ellende creëren terwijl ze doen alsof ze ertegen vechten en die, niet wetend wat ze met menselijk afval aanmoeten, dit als « gevangeniskapitaal » bestempelen… creatie en recuperatie, een cyclus die bekend is in onze consumptiemaatschappijen, die bezit als de hoogste waarde zien en de voorwaarden scheppen voor frustratie, steunend op onjuiste overtuigingen die de media nooit de tijd nemen om te ontmantelen (p.10).
Tegendenken is dus een band scheppen in een wereld waar atomisering nuttiger is voor de produktie: alleen zijn – moderne eenzaamheid – samen zijn – in eeuwige competitieve vergelijking – verhindert ons te denken aan onszelf en aan de Ander. Verenigd zijn tegen het absurde, maakt gebruik van het vermogen om het te benoemen, om te ontdekken dat achter de strijd van de boeren, de ecologische en de sociale strijd, één en dezelfde strijd ons verenigt: de strijd voor het leven.
Bestand geproduceerd door Alexandre Penasse
De foto’s bij dit dossier zijn van Jean-Marc Bodson en Hugues de Wurstemberger. Met dank aan Maxime De Coster voor de contacten.
Meer info :
– Zie de website van Luk Vervaet, http://lukvervaet.blogspot.be, en zijn uitgebreide artikel « Nee tegen de mega-gevangenis in Haren ».
– Haren Comité: www.1130haren.be
– Volledig dossier van het openbaar onderzoek naar de megagevangenis www.bruxelles.be/artdet. cfm?id=4843&agendaid=4454
– Platform om uit de gevangenisramp te geraken: www.harenunderarrest.be
– Haren TV: www.haren.blogs.sudinfo.be
– Collectief Vrije Keelbeek libre! www.haren.luttespaysannes.be
– Inter Environnement Brussel: www.ieb.be/Une-mega-prison-a-Haren
– Open landbouwbedrijf alternatief: www.respireasbl.be/spip.php?article1025
