WE ZIJN GEVANGEN IN DE SHOW

Illustré par :

In een periode van grote verwarring, waarin de persoonlijke waarneming van de voortdurende verloedering van de wereld en de afwezigheid van een gemeenschappelijk discours over de oorzaken van deze verloedering dagelijks tegen elkaar aanschuren, is het begrip spektakel relevanter dan ooit. Deze kritische theorie van de moderne samenleving, die Guy Debord in 1967 beschreef in zijn boek The Society of the Spectacle, is een intellectueel wapen dat kan helpen het valse van het ware te onderscheiden, bedriegers te herkennen, te benoemen wat het kapitalistische systeem begeleidt of er werkelijk mee breekt. Guy Debord schreef weliswaar dat het spektakel « het belangrijkste ding ter wereld » is, maar hij schreef ook dat het spektakel « het belangrijkste ding ter wereld » is.de belangrijkste gebeurtenis van deze eeuw, en ook degene die het minst is uitgelegd (1) « In de 21e eeuw is er niets veranderd, het is zelfs erger geworden met de ‘vooruitgang’ van de massacommunicatie. Hier volgt een artikel over deze vraag, gevolgd door een kort anachronistisch interview met Guy Debord. 

Meestal lijkt de maatschappij te worden opgevat als een totaal gegeven dat ons, net als de levende natuur, is nagelaten en waarover niets te klagen valt. Als wij protesteren tegen de biologische eigenschappen die een plant zo doen groeien, of bloemen geven die er zo uitzien, waarom zouden wij dan anders doen met het sociale lichaam, dat dan in onze verbeelding, net als de boom, door een uitwendige kracht zou worden gestuurd? Cornelius Castoriadis had het in dit verband over heteronomie, het tegenovergestelde van autonomie, en wees erop dat « een centraal en misleidend idee van de meeste linkse bewegingen […] is geweest om heteronomie te verwarren met overheersing en uitbuiting door een bepaalde sociale laag. Maar overheersing en uitbuiting door een bepaalde sociale laag is slechts één manifestatie (of verwezenlijking) van heteronomie. De essentie van heteronomie is meer dan dat. (…) Heteronomie is dus het feit dat de instelling van de maatschappij, de schepping van de maatschappij zelf, door de maatschappij wordt voorgesteld als gegeven door iemand anders, een « transcendente » bron: de voorouders, de goden, de God, de natuur, of — zoals bij Marx — de « wetten van de geschiedenis » « (2).

Ondergedompeld in een mediabad dat het monopolie heeft op de weergave van de wereld, versterken de overgebrachte beelden deze heteronomie, houden ze de leugen in stand, presenteren ze de wereld als een ongrijpbaar feit en zorgen ze voor de bestendiging van de overheersing. « In termen van technieken, wanneer het beeld geconstrueerd en gekozen is door iemand anders de belangrijkste relatie van het individu tot de wereld is geworden, die hij vroeger alleen bekeek, vanaf elke plaats waar hij maar kon gaan, is het ons natuurlijk niet ontgaan dat het beeld alles zal ondersteunen; want binnen hetzelfde beeld kan alles naast elkaar geplaatst worden zonder tegenspraak. De beeldenstroom voert alles mee, en het is ook iemand anders die deze vereenvoudigde samenvatting van de gevoelige wereld naar believen bestuurt; die kiest waar deze stroom heen zal gaan, en ook het ritme van wat zich daarin zal manifesteren, als een voortdurende willekeurige verrassing, die geen tijd laat voor reflectie, en geheel onafhankelijk is van wat de toeschouwer er misschien van begrijpt of denkt. In deze concrete ervaring van permanente onderwerping ligt de psychologische wortel van zo’n algemene gehechtheid aan wat er is; wie het gaat herkennen als ipso facto een voldoende waarde. Het spectaculaire discours zwijgt uiteraard over alles wat niet bij haar past, naast wat strikt geheim is. Hij isoleert altijd, van wat hij toont, de omgeving, het verleden, de bedoelingen, de gevolgen. Het is daarom totaal onlogisch « (3).

In een tijd waarin het gebruik van beeldschermen onder tieners kan oplopen tot meer dan 7 uur per dag, waarin een kind dat de leeftijd van 7 jaar bereikt gemiddeld een jaar lang wakker voor een beeldscherm zal hebben doorgebracht (televisie, tablet, smartphone, spelconsoles, enz.), waarin fabrikanten tablets ontwikkelen voor baby’s jonger dan 6 maanden, enz. wordt het gebruik van beeldschermen steeds algemener.(4)De werkelijkheid is fictie en de wereld die wij « kennen » is slechts die van het beeld. Wat het domein van de onaanvaardbare propaganda had moeten blijven, werd door een meerderheid aanvaard, die zich geleidelijk aan niet meer bewust kon worden van zijn vervreemding van virtuele objecten en het opgelegde imaginaire, waardoor de intelligentie van het subject werd overgeheveld en dit risico van  » ons zo volledig van onze vrijheid beroven dat we niet eens de vrijheid zouden hebben om te weten dat we niet vrij zijn « .(5).

In deze dynamiek, waarin het beeld de plaats inneemt van het denkbeeldige, veranderen namen met als enig doel het subject te blijven misleiden en hem of haar te enten met dezelfde voorstelling van de maatschappij waarin hij of zij leeft — « de meest geëvolueerde » — en niets te veranderen. Degenen die op de een of andere manier baat hebben bij het bestaande systeem zullen er alle belang bij hebben te geloven wat hun wordt verteld en zullen echte ervaringen die in strijd zijn met de officiële werkelijkheid vermijden. Zij zullen altijd verklaringen vinden om de bestaande, maar niet te rechtvaardigen wereld te rechtvaardigen. 

De woorden veranderen, de overheersing blijft. Zo zijn wij bijvoorbeeld overgegaan van « duurzame ontwikkeling », waarin nog steeds wordt aanvaard dat vooruitgang, d.w.z. oneindige materiële accumulatie, verenigbaar is met duur, naar een « strijd voor het klimaat », waarvan de contouren vaag zijn maar de grondslagen identiek: Wij willen ons voorstellen dat wij op de oude voet verder kunnen gaan, zonder onze consumptie drastisch te verminderen en dus onze levensstijl ingrijpend te wijzigen, terwijl wij de mens de superioriteit over al het andere opleggen en eens te meer verklaren dat degene die alles heeft vernietigd, nu de redder moet worden. Natuurlijk zijn beide benaderingen — duurzame ontwikkeling en klimaatactie — op dezelfde beginselen gebaseerd. Maar waarom deze nogal plotselinge verandering? Omdat, ondanks de media-omerta, toch enkele tegengestelde ideeën door de kieren van de muur van de eenzijdigheid zijn geglipt; omdat het internet toch tegeninformatie heeft geboden aan de almachtige media; omdat armoede en ongelijkheid zijn toegenomen en institutionele lapmiddelen zijn verminderd. Natuurlijk zijn er ook de effecten op de natuur die zichtbaarder zijn geworden: de fossiele hulpbronnen bereikten hun hoogtepunt en introduceerden het idee van schaarste, terwijl de marktmaatschappij paradoxaal genoeg steeds vanzelfsprekender werd:  » Het is zeker jammer dat de menselijke samenleving met zulke brandende problemen wordt geconfronteerd in een tijd waarin het materieel onmogelijk is geworden om ook maar het geringste bezwaar tegen het commodity discours te laten horen; in een tijd waarin de overheersing, juist omdat zij beschut wordt door het schouwspel van elke reactie op haar fragmentarische of waanzinnige besluiten en rechtvaardigingen, niet in staat is zichzelf te laten horen, gelooft dat het niet meer hoeft te denken; en eigenlijk niet weet hoe te denken « (6).

Maar de spectaculaire samenleving geeft het niet zo gemakkelijk op. De strijd tegen de klimaatverandering is voor het regime op het spoor van aanvaardbaar protest gebleven, gesymboliseerd door enkele iconen die door de media zijn getroond onder de gedaante van de messias — wat veel zegt over de gedeelde onwetendheid van de meerderheid over de mainstream media, hun structuur en werking, die duidelijk niet plotseling een andere rol hebben aangenomen dan die welke zij altijd hebben gespeeld, namelijk de wereld te doen aanvaarden zoals zij is. Het discours moet dus altijd onduidelijk blijven over de oorzaken van de situatie, voortdurend « uit het lood » staan .  » In sommige gevallen gaat het erom, over vragen die brandend zouden kunnen worden, een andere pseudo-kritische mening te scheppen; en tussen de twee meningen die zo zouden ontstaan, beide vreemd aan de miserabele spectaculaire conventies, kan het vernuftige oordeel eindeloos heen en weer slingeren, en de discussie om ze tegen elkaar af te wegen zal telkens opnieuw worden aangezwengeld als dat opportuun is. Vaker gaat het om een algemeen discours over wat in de media verborgen is, en dit discours kan zeer kritisch zijn, en op sommige punten duidelijk intelligent, maar blijft merkwaardig off-centre. Thema’s en woorden werden kunstmatig geselecteerd, met behulp van computers op basis van kritisch denken. Er zijn een paar afwezigheden in deze teksten, niet erg zichtbaar, maar toch opmerkelijk: het verdwijnpunt van het perspectief is altijd abnormaal afwezig. Ze zien eruit als de facsimile van een beroemd wapen, waar alleen de slagpin ontbreekt. Het is noodzakelijkerwijs een zijdelingse kritiekHet is de eerste keer dat op deze manier een film wordt gemaakt, die veel dingen met grote openhartigheid en nauwkeurigheid ziet, maar van opzij. Dit is niet omdat het enige onpartijdigheid zou aantasten, want integendeel het moet veel lijken te verwijten, maar zonder ooit de behoefte te voelen te laten blijken wat zijn oorzaak ; dus te zeggen, zelfs impliciet, waar het vandaan komt en waar het naartoe zou willen « (7). De woorden van de jonge Zweedse vrouw klinken soms accuraat, maar zij trekken een algemene lijn die onze burgerlijke levensstijl niet raakt, en richten de aandacht op « de besluitvormers » die niet naar ons willen luisteren. « Door te « vergeten » het essentiële te noemen, kunnen bewegingen die zich als « rebellen » presenteren dus een brief sturen naar de lokale politieke macht over de luchtvervuiling in de stad zonder de auto één keer te noemen. Dit zal twee dingen mogelijk maken: voorkomen dat automobilisten zich schuldig voelen en druk uitoefenen op de overheid om wetten aan te nemen die de overgang naar elektrische auto’s versnellen(8), die net zo schadelijk zijn voor de planeet en net zo misdadig voor de uitgebuite volkeren. 

Het versluieren van de oorzaken is in feite de conditio sine qua non om te kunnen profiteren van de oren van de machtigen en de monden van de media, die vandaag meer dan ooit behoefte hebben aan een aanvaardbaar en gecontroleerd protest. Je maakt geen ruzie met Barack Obama, Arnold Schwarzenneger of Leonardo Di Caprio (die Greta Thunberg heeft ontmoet) als je helemaal doorgaat en het systeem uitlegt dat hen heeft gecreëerd. Het is een fantastische voetnoot om degenen te ontmoeten die tot de trouwste dienaren van de spektakelmaatschappij behoren, om ons te doen geloven dat wij met hen een oplossing zullen vinden voor de ramp waaraan zij actief deelnemen. Ook hier, het beeld…  » Anti-spec taculaire bekendheid is iets buitengewoon zeldzaams geworden (…) Maar het is ook buitengewoon verdacht geworden. Het bedrijf heeft officieel verklaard spectaculair te zijn. Bekend zijn buiten spectaculaire relaties is al bekend staan als een vijand van de samenleving « (9). Geen risico hier… 

Het « terrorisme » zelf, dat alleen het Westen het voorrecht heeft de naam(10) te geven, staat in dienst van de overheersing en neemt door de barbaarsheid van de ander deel aan de uitmuntendheid die in ruil daarvoor wordt toegekend aan degene die de naam geeft.  » Deze perfecte democratie is zelf haar ondenkbare vijand, het terrorisme, aan het fabriceren. Het wil beoordeeld worden op zijn vijanden in plaats van op zijn resultaten. De geschiedenis van het terrorisme is geschreven door de staat; het is dus leerzaam. De toeschouwers kunnen niet alles weten over terrorisme, maar zij kunnen altijd genoeg weten om zich ervan te laten overtuigen dat, in verhouding tot dit terrorisme, al het andere eerder aanvaardbaar moet lijken, of op zijn minst rationeler en democratischer. « (11).

Dus alles is er om door te gaan. Zullen we overschakelen op elektrische auto’s en fotovoltaïsche panelen? Over een periode van 10 jaar zal 1 000 miljard euro worden besteed aan een groene New Deal in Europa. Dit geld zal zeker een soort overdracht vormen van de armsten naar de rijksten, waarbij de eersten de « overgang » subsidiëren en de bedrijven van degenen die de technische middelen hebben om het uit te voeren. De anderen, zij die weg van ons sterven om onze manier van leven te verzekeren, zullen blijven sterven. 

« DEMOCRATIE » GEREDUCEERD TOT STEMBUSSEN EN MEDIA DISCOURS 

Zoals de toeschouwers van een worstelwedstrijd, verbaast het ons dat degenen die de dagelijkse door de media geënsceneerde politieke steekspelen volgen, nog steeds fictie met realiteit kunnen verwarren. Omdat er een permanente collusie bestaat tussen de politieke actoren en de media die hen in staat stelt zichzelf te vertegenwoordigen, ook al weten we niet echt of het spel aan de gang is omdat iedereen zijn kaartje heeft gekocht en doet alsof hij erin gelooft of omdat slechts weinigen erin geloven maar allen zwijgen, wat in beide gevallen tot hetzelfde resultaat leidt. We ontdekken echter al snel dat politieke vijanden alleen politiek zijn als ze in beeld zijn, en dat ze, zodra de camera is uitgeschakeld, hun gang gaan, zoals de Vlaamse en Waalse politici. 

Het is dan ook absurd dat dezelfde persoon die haastig vraagt, terwijl hij weet dat hij gevaar loopt te worden vervolgd, om voor een wet te stemmen die klokkenluiders en journalisten die geheime overheidsinformatie onthullen bestraft met enkele maanden gevangenisstraf en duizenden euro’s aan boetes(12)Een paar maanden later werd hij benoemd tot Europees commissaris voor Justitie en zijn eerste zaak was de moord op journaliste Daphne Caruana Galizia, die de medeplichtigheid van de Maltese regering met de georganiseerde misdaad aan het licht had gebracht, met name in zaken die verband hielden met de Panama Papers. de moord op journaliste Daphne Caruana Galizia, die de medeplichtigheid van de Maltese regering met de georganiseerde misdaad aan het licht had gebracht, met name in zaken die verband houden met de Panama Papers. Geen verrassing van de welwillende media als de politicus over deze eerste taak zegt:  » Wat voorlopig wordt overwogen, is om eerst de inspanningen tegen het witwassen van geld en de manier waarop paspoorten soms tegen betaling kunnen worden weggegeven, voort te zetten « Hij wordt zelf verdacht van het witwassen van geld en zijn vingerafdrukken staan op een aantal grote corruptiezaken(13). Evenzo bereikt een voormalige bankier de hoogste niveaus van de Franse staat, zelf een product van een mediaproces, en deze zelfde media gorgelen met de nieuwigheid die arriveert. Niets nieuws, alleen een evolutie naar perfectie. Politieke leugens worden verspreid via de media, die op hun beurt het politieke bedrog in stand houden. Zoals Orwell zei, « de functie van politiek taalgebruik — en met enige variatie geldt dit voor alle politieke partijen, van conservatieven tot anarchisten — is leugens geloofwaardig en moord respectabel te maken, en wat rechtvaardig is een schijn van consequentheid te geven(14) ».

In deze configuratie zou het politieke leven slechts kunnen worden gereduceerd tot het kiesstelsel en niets meer dan dat worden, een feit waarvan de hoogste uitdrukking te vinden is in het goede geweten van de man die je de les leest wanneer je hem vertelt dat je niet meer stemt:  » Dus klaag niet over de beslissingen die genomen zullen worden . De naïeveling, die nog dacht dat het de stem was, de zijne of een andere, die sommige beslissingen kon beïnvloeden, verwarde oorzaken en toevalligheden: als een regering keuzes maakt, is dat niet omdat een meerderheid daartoe heeft besloten, maar omdat de elites, die van tevoren wisten welke kaarten zij gingen spelen en die de beslissingen vóór de verkiezingen hadden bekrachtigd, er via hun media-propaganda-instanties in geslaagd zijn een vrij groot deel van de bevolking daartoe over te halen. Alles gaat met de wind mee. Partijdige loyaliteit, de verafgoding van de politieke personificatie, een atavistische vorm van vrijwillige dienstbaarheid en een liefde voor het politieke spektakel zullen de rest doen. Dezelfde marionetten zullen een spel spelen dat inhoudelijk steeds hetzelfde is, maar qua vorm sterk verschilt. Daarna, als de kiezer ondanks alles « een fout maakt », zullen de verkiezingen worden gereorganiseerd zodat de mensen « correct » kunnen stemmen. Het individu zal daar meestal genoegen mee nemen, en zo niet, dan zal het passief blijven omdat het niet weet waar te handelen. 

De litanie van schandalen kondigt echter nooit haar einde aan, en brengt zachtjes het idee aan het licht dat de occasionele onthulling van kleinzielige politieke regelingen niet onder deze categorie valt, maar veeleer een vorm van gewoonte is die ingeschreven is in de structuur zelf van de macht. Het is dan duidelijk dat het schandaal, het enige echte schandaal, het volk zijn soevereiniteit heeft ontnomen. 

In dit democratisch vacuüm dient de compensatie die de consumptie van goederen biedt als een uitlaatklep voor een leven dat in wezen van buitenaf wordt gestuurd en niet onder controle is. Dit is de enige macht die zij ons willen nalaten, de macht om te kopen, een eis die door het gehele politieke spectrum, de vakbonden en de verenigingssectoren van ganser harte wordt onderschreven. Echte politieke passiviteit wordt dus gecompenseerd door de ersatz-actie van consumptie, die een vorm van « verlossing » wordt voor ons verlies van vrijheid, en ervoor zorgt dat degenen die politieke keuzes in beslag nemen, nooit worden lastiggevallen. Maar de dingen kunnen veranderen, en zij die altijd hebben geloofd dat zij ons konden blijven manipuleren, moeten vrezen voor een spoedige ommekeer. 

Alexandre Penasse

HET SPEKTAKEL OF DE ORGANISATIE VAN ONWETENDHEID ANACHRONISTISCH INTERVIEW MET GUY DEBORD

Het anachronistisch interview is een ontmoeting met een auteur die men niet meer kan ontmoeten, niet om hem te laten zeggen wat hij niet gezegd heeft, maar om de relevantie van vroegere woorden voor het begrijpen van het heden te benadrukken(15).

Kairos: Guy Debord, we zien vandaag dat, ondanks de informatie over de ramp die onze westerse beschaving heeft veroorzaakt, alles gewoon doorgaat. Is dit allemaal een valstrik? 

Guy Debord: Het spektakel organiseert op meesterlijke wijze de onwetendheid van wat er gebeurt en, onmiddellijk daarna, de vergetelheid van wat nog geweten had kunnen worden. Het belangrijkste is het meest verborgen. Niets is met zoveel geordende leugens bedekt als de geschiedenis van mei 1968(16).

Maar men kan zeggen dat de leugens van 1989 net zo belangrijk waren. De sociale vernietiging van Oost-Duitsland na de annexatie moest worden verhuld om de inwijding van het totale kapitalisme en de unipolaire wereld te vieren, een apotheose die voortaan het « einde van de geschiedenis » zou inluiden. In het algemeen staat het verhaal dus steeds verder van de werkelijkheid af? 

Als je eenmaal het mechanisme hebt dat de enige sociale verificatie controleert die volledig en universeel wordt erkend, kun je zeggen wat je wilt. De beweging van de spectaculaire demonstratie wordt eenvoudigweg bewezen door in cirkels te lopen: door terug te komen, door zichzelf te herhalen, door te blijven bevestigen op de enige grond waar wat nu publiekelijk kan worden bevestigd, zich bevindt en kan worden geloofd, want alleen daarvan zal iedereen getuige zijn. De spectaculaire autoriteit kan ook iets ontkennen, één keer, drie keer, en zeggen dat zij er niet meer over zal spreken, en het over iets anders hebben; wetende dat zij geen verdere vergelding riskeert op haar eigen grond, of op een andere. Want er is geen agora meer, geen algemene gemeenschap, zelfs geen gemeenschap die zich beperkt tot bemiddelende instanties of autonome instellingen, tot salons of cafés, tot de werknemers van een enkel bedrijf; er is geen plaats meer waar het debat over de waarheden die degenen die er zijn aangaan, duurzaam kan worden bevrijd van de overweldigende aanwezigheid van het discours van de media en de verschillende krachten die georganiseerd zijn om het door te geven. 

Het is interessant dat u de waarheid noemt, terwijl we nu in het post-waarheidstijdperk zijn aanbeland, waar het een taboewoord is geworden, omdat alles nu wordt gekenmerkt door absoluut relativisme. Dezelfde mensen die ons dagelijks verkeerd voorlichten zijn sinds kort de enige houders van de waarheid? 

Het nog jonge concept van desinformatie werd onlangs(17) geïmporteerd uit Rusland, samen met vele andere uitvindingen die nuttig zijn voor het beheer van moderne staten. Het wordt altijd in hoge mate gebruikt door een mogendheid, of in het verlengde daarvan door mensen die een stukje economisch of politiek gezag bezitten, om in stand te houden wat is gevestigd; en altijd door aan dit gebruik een tegenoffensieve functie toe te kennen. Alles wat in strijd kan zijn met één enkele officiële waarheid moet noodzakelijkerwijs desinformatie zijn van vijandige mogendheden, of op zijn minst rivalen, en zou opzettelijk verdraaid zijn door kwaadwilligheid. Desinformatie is niet de simpele ontkenning van een feit dat de autoriteiten goed uitkomt, of de simpele bewering van een feit dat hen niet goed uitkomt: dit wordt psychose genoemd. In tegenstelling tot zuivere leugens moet desinformatie — en hier is het begrip interessant voor de verdedigers van de dominante samenleving — onvermijdelijk een kern van waarheid bevatten, maar opzettelijk gemanipuleerd door een slimme vijand. De macht die van desinformatie spreekt, meent niet absoluut foutloos te zijn, maar weet dat zij aan elke specifieke kritiek de buitensporige onbeduidendheid zal kunnen toeschrijven die in de aard van desinformatie ligt; en dat zij het op deze wijze nooit eens zal moeten worden over een bepaalde fout. Desinformatie is uiteindelijk het equivalent van wat « kwade hartstochten  » waren in het discours over sociale oorlogsvoering in de 19e eeuw. Dit is alles wat onduidelijk is en in de weg zou kunnen staan van het buitengewone geluk dat deze onderneming, zoals wij weten, schenkt aan hen die er hun vertrouwen in hebben gesteld; een geluk dat niet al te zeer kan worden betaald door verschillende onbeduidende risico’s of tegenslagen. En allen die dit geluk in de show zien , geven toe dat het niet nodig is op de kosten te beknibbelen; terwijl de anderen desinformeren. 

Door de « desinformant » te stigmatiseren, gunt men zichzelf ook de waardevolle titel van officiële informant, en dus van « goede informant »? 

Het andere voordeel van het aan de kaak stellen, door het op deze manier uit te leggen, van een zeer bijzonder soort desinformatie, is dat men niet kan vermoeden dat het algemene discours van de show deze bevat, aangezien het met de meest wetenschappelijke zekerheid het terrein kan aanwijzen waar de enige desinformatie te herkennen is: dat is alles wat gezegd kan worden en wat het niet zal bevallen. 

Dit concept van desinformatie heeft iets totalitairs, een vorm van controle door een centrale macht die zich wil verzekeren van controle over de weergave van de werkelijkheid… 

Het concept van desinformatie is alleen goed in de tegenaanval. Je moet het in de tweede lijn houden en dan meteen naar voren gooien om elke waarheid die langskomt af te weren. Het verwarring zaaiende begrip desinformatie wordt in de schijnwerpers gezet om, alleen al door de klank van zijn naam, onmiddellijk elke kritiek te weerleggen die de verschillende bureaus van de zwijgorganisatie niet hebben kunnen wegnemen. Zo zou men op een dag, als dat wenselijk leek, kunnen zeggen dat dit schrijven een onderneming is van desinformatie over de show; of, het is hetzelfde, van desinformatie ten nadele van de democratie. 

Bestaat het ding normaal omdat het een naam heeft? 

Waar de show drie dagen over kan ophouden is als dat wat niet bestaat. 

Maar voor desinformatie is het tegenovergestelde waar… 

Ja, waar desinformatie wordt genoemd, bestaat het niet. Waar het bestaat, wordt het niet genoemd. Evenzo is er sprake van « rechtsstaten » sinds de moderne zogenaamde democratische staat dat in het algemeen niet meer is. 

Degenen die de show opvoeren zijn ook degenen die de macht zouden hebben om onze reactie te bemiddelen op wat wij horen en zien. Er is echter geen discours van radicale oppositie. Maar je denkt dat dit makkelijk te verklaren is? 

Wat de denkmiddelen van de hedendaagse bevolking betreft, is de eerste oorzaak van de decadentie duidelijk het feit dat elk vertoog dat in het spektakel wordt getoond, geen ruimte laat voor reactie; en logica werd alleen sociaal gevormd in dialoog. Maar ook, wanneer het respect voor wat in de show spreekt, dat verondersteld wordt belangrijk, rijk, prestigieus te zijn, dat de autoriteit zelf is, verspreidt zich onder de toeschouwers ook de neiging om even onlogisch te willen zijn als de show, om een individuele afspiegeling van deze autoriteit te willen vertonen. 

Het is soms verbazingwekkend dat bijna geen enkele politieke actor uit zijn rol stapt en niet de uitwassen, maar de intrinsieke schadelijkheid van een systeem aan de kaak stelt. Hoe zou je dit verklaren? 

La Boétie toonde in het Vertoog over de vrijwillige dienstbaarheid aan, hoe de macht van een tiran vele steunpunten moet vinden in de concentrische kringen van individuen die er hun voordeel in vinden of menen te vinden. En evenzo weten veel politici en mediamensen die zich gevleid voelen dat zij niet van onverantwoordelijkheid kunnen worden verdacht, veel dingen via relaties en vertrouwelijkheden. Hij die zich gelukkig prijst in het vertrouwen, zal het nauwelijks bekritiseren; noch daarom opmerken dat in alle vertrouwelijkheden het grootste deel van de werkelijkheid altijd voor hem verborgen zal blijven. Hij kent, door de welwillende bescherming van de valsspelers, nog een paar kaarten, maar die kunnen vals zijn; en nooit de methode die het spel leidt en verklaart. Hij identificeert zich dus onmiddellijk met de manipulators, en veracht de onwetendheid die hij in wezen deelt. Want de flarden informatie die worden aangeboden aan hen die bekend zijn met de tirannie van de leugen, zijn gewoonlijk besmet met leugens, oncontroleerbaar, gemanipuleerd. Toch verschaffen zij genot aan hen die er toegang toe hebben, omdat zij zich superieur voelen aan allen die niets weten. Zij zijn alleen nuttig om de mensen de overheersing te doen goedkeuren, en nooit om haar daadwerkelijk te begrijpen. Zij zijn het voorrecht van eersteklas toeschouwers : zij die dwaas genoeg zijn om te geloven dat zij iets kunnen begrijpen, niet door te gebruiken wat voor hen verborgen is, maar door te geloven wat hun wordt geopenbaard.

Heeft de censuur een stadium van perfectie bereikt? 

Nooit was de censuur zo perfect. Nooit heeft de mening van hen die in sommige landen nog steeds geloven dat zij vrije burgers zijn gebleven, zich minder mogen laten horen, wanneer het gaat om een keuze die van invloed zal zijn op hun werkelijke leven. Nooit eerder was het mogelijk om zo onschuldig tegen hen te liegen. 

Degenen die ons « leiden », lijken echter bang te zijn. Er worden bijvoorbeeld veel wettelijke initiatieven genomen om klokkenluiders de mond te snoeren. Als ze niets te vrezen hadden van hen, zouden ze het toelaten, nietwaar? 

De samenleving die zich als democratisch aankondigt, wanneer zij het stadium van het geïntegreerde spectaculaire heeft bereikt, lijkt overal te worden aanvaard als de verworvenheid van een broze volmaaktheid. Zodat het niet langer kan worden aangevallen, omdat het kwetsbaar is; en bovendien niet langer kan worden aangevallen, omdat het even volmaakt is als altijd. Het is een kwetsbare samenleving omdat zij grote moeite heeft haar gevaarlijke technologische expansie onder controle te houden. Maar het is een volmaakte maatschappij om geregeerd te worden; en het bewijs is dat allen die willen regeren, haar willen regeren, volgens dezelfde procedures, en haar bijna precies willen handhaven zoals zij is (…) Waar het spektakel heerst, zijn de enige georganiseerde krachten degenen die het spektakel willen. Geen van hen kan dus een vijand zijn van wat bestaat, noch kan hij deomertà overtreden die alles aangaat. Het verontrustende idee dat een samenleving kon worden bekritiseerd en omgevormd, hervormd of gerevolutioneerd, dat meer dan 200 jaar de boventoon had gevoerd, is voorbij. En dit werd niet bereikt door het verschijnen van nieuwe argumenten, maar eenvoudigweg omdat de argumenten nutteloos werden. Dit resultaat zal eerder een maatstaf zijn voor de formidabele sterkte van de netwerken van tirannie dan voor het algemeen geluk. 

Het vreugdevolle totalitarisme gaat over de « good guys » die ons toegang geven tot « koopkracht » en de « bad guys » die zichzelf illegaal, maar allemaal illegitiem, helpen aan dezelfde doelstellingen van het monopoliseren van het algemeen welzijn. Het is een grote illusie om de twee tegenover elkaar te stellen? 

Het is een vergissing te proberen iets uit te leggen door de maffia tegenover de staat te stellen: zij zijn nooit concurrenten van elkaar. De theorie verifieert gemakkelijk wat alle geruchten uit de praktijk al te gemakkelijk hadden aangetoond. De maffia is geen vreemde in deze wereld, ze voelt zich hier prima thuis. Ten tijde van het geïntegreerde spectaculaire, regeert het in feite als het model voor alle geavanceerde commerciële ondernemingen. 

Verwacht je iets van hen die ons leiden? Dit zijn ernstige tijden, verspillen wij geen kostbare tijd door te wachten tot zij luisteren, terwijl zij de dramatische gevolgen kennen van hun beheer van de wereld? 

De overheersing is tenminste helder in die zin dat zij verwacht dat haar eigen beheer, vrij en onbelemmerd, in de zeer nabije toekomst een vrij groot aantal rampen van de eerste orde zal veroorzaken, zowel op ecologisch gebied, zoals de chemische industrie, als op economisch gebied, zoals het bankwezen. Sinds enige tijd is zij in staat om deze uitzonderlijke tegenslagen op een andere manier aan te pakken dan met de gebruikelijke zachte desinformatie. De werkelijke invloeden blijven verborgen, en de uiteindelijke bedoelingen kunnen slechts met enige moeite worden vermoed, bijna nooit begrepen. 

Anachronistisch interview met Guy Debord, door Alexandre Penasse 

Notes et références
  1. Guy Debord, Commentaires sur la société du spectacle, Gallimard, 1988/1992, p. 99, souligné par l’auteur.
  2. Freud, le sujet social , sous la direction de Annick Le Guen & al., Presses universitaires de France, 2002, p.12–13. Voir également notre long article «La montée de l’insignifiance », Kairos juin 2016.
  3. Guy Debord, Commentaires sur la société du spectacle, Ibid., p. 44–45.
  4. Voir Ducanda https://www.youtube.com/watch?v=Ud3vbVxS2PI&t=187s
  5. Gunther Anders, cité dans « Que faire de la liberté individuelle ? », Kairos novembre-décembre 2019.
  6. Guy Debord, Commentaires sur la société du spectacle, ibid, p. 56, souligné par l’auteur.
  7. Ibid, p. 102.
  8. Voir le dossier de Kairos « La bagnole est morte. Vive la bagnole », notamment l’article «La voiture élecLa voiture électrique, une imposture durabletrique, une imposture durable », Alain Gras, novembre 2017.
  9. Guy Debord, Commentaires sur la société du spectacle ibid, p. 33.
  10. Voir « L’Occident terroriste », numéro spécial de Kairos, novembre 2016.
  11. Guy Debord, Commentaires sur la société du spectacle, ibid, p. 40.
  12. Projet de loi porté par le cabinet du Ministre belge de la Défense et des Affaires étrangères Didier Reynders.
  13. Voir les différents articles à ce sujet sur www.kairospresse.be.
  14. George Orwell, Tels, tels étaient nos plaisirs. Et autres essais (1944–1949), Ivréa, Encyclopédie des nuisances, 2005, p. 160. Le 21 janvier 2020 signait les 70 ans de la disparition de George Orwell, que les médias du pouvoir, dont ils dénonçaient la fonction de propagande, ont relayé, balayant d’un trait l’essence subversive de son œuvre. Comme disait Simone Leys dans Orwell ou l’horreur de la politique : « Cette annexion d’Orwell par la nouvelle droite reflète moins le potentiel conservateur de sa pensée que la persistante stupidité d’une gauche qui, au lieu de commencer enfin à le lire et le comprendre, s’est laissé scandaleusement confisquer le plus puissant de ses écrivains ». Plon, 2006, p. 73.
  15. Les interviews anachroniques antérieures étaient celles d’André Gorz, « L’idéologie sociale de la bagnole » et de Simone Weil, « L’obsolescence des partis politiques », respectivement dans les éditions Kairos de septembre et novembre 2017. Les propos ici sont tous tirés de Guy Debord, Commentaires sur la société du spectacle, Gallimard, 1988/19 92. 
  16. L’auteur indique que « rien, depuis vingt ans, n’a été recouvert de tant de mensonges commandés … ». Guy Debord écrit en 1988. Pour rendre plus facile ce saut temporel de l’interview anachronique, nous avons enlevé cette référence temporelle. 
  17. Dans les années 80. 
Powered By MemberPress WooCommerce Plus Integration

Leden