VRIJE TIJD ALS MIDDEL VOOR SOCIALE VERANDERING

Illustré par :

Aangezien de groei van het BBP verantwoordelijk is voor de milieu- en klimaatcrisis, lijkt arbeidstijdverkorting nu de enige mogelijke oplossing om een einde te maken aan de werkloosheid. Laten we dus aannemen dat de regering wetten aanneemt die de norm van de werkweek op 3 dagen stellen en de indeling van het arbeidsjaar op 6 maanden(1). Twee werknemers delen dezelfde werkplek gedurende de week door 3 dagen te werken of twee artsen, aannemers, ambachtslieden, enz. delen dezelfde praktijk of hetzelfde bedrijf door 6 maanden per jaar te werken. Hoewel vrije tijd een voorwaarde is voor een verandering van levensstijl, is het belangrijk duidelijk te maken dat de 4 dagen vrije tijd geen doel op zich zijn, maar een middel. Het is immers niet de vrije tijd, maar de activiteiten die in de vrije tijd worden verricht, die een verandering van levensstijl en sociale transformatie teweeg zullen brengen.

Om te begrijpen wat er op het spel staat, lijkt het noodzakelijk de — vaak onbewuste — beweegredenen te identificeren die mensen ertoe aanzetten te werken. Werken levert niet alleen inkomen en sociale bescherming op. Afgezien van het feit dat het beter is te werken dan werkloos te zijn, blijkt uit studies dat het hebben van een baan een voorwaarde is voor geluk en emancipatie. Uit deze studies blijkt dat het niet noodzakelijk de opdrachten, functies of taken zijn, die vaak repetitief en routinematig zijn, maar de aan de beroepsactiviteit verbonden bewegingsvoorwaarden die het werk wenselijk maken. Door de werknemer in staat te stellen dagelijks zijn collega’s op het werk te ontmoeten, biedt de beroepsactiviteit hem immers de mogelijkheid om te socialiseren. Haar professionele integratie verschaft haar een status en een identiteit die haar in staat stelt zichzelf te definiëren en sociaal te bestaan. Het uitoefenen van een beroepsactiviteit is een middel om bezig te zijn, om zich nuttig te voelen en om zich ten opzichte van anderen te doen gelden, en biedt tevens de mogelijkheid om het gevoel van eigenwaarde te voeden. Door doelstellingen voor te schrijven die bereikt moeten worden, geeft de maatschappij hem een reden om te leven die voorkomt dat hij zich te veel vragen stelt over de zin van zijn bestaan. Het bedrijf wordt dan ook niet gezien als een eenvoudig produktiemiddel, maar als een « zandbak » voor volwassen kinderen die plezier hebben in het volwassen zijn. Dat wil zeggen een speeltuin die de economische actoren de middelen verschaft om zich sociaal te integreren en hun gevoel van eigenwaarde te voeden door de sociale rol te spelen van een baas, een werknemer, een manager, een kleine baas, enz.

Ook al is het wenselijk, de 3‑daagse werkweek brengt de problematiek van het gebruik van de vrije tijd en dus van de vrijheid aan het licht. Zoals Hannah Arendt opmerkte,  » Het is een maatschappij van arbeiders die bevrijd moet worden van de ketenen van de arbeid, en deze maatschappij weet niets van de hogere en meer lonende bezigheden waarvoor het de moeite waard zou zijn deze vrijheid te veroveren. (2) Een sociaal systeem is georganiseerd rond de beoefening van één activiteit, waarvan het tijdschema alle andere coördineert. Sinds de kleuterschool zijn mensen eraan gewend om de organisatie van hun weekindeling en het structureren van hun levensritme (werk- en rustdagen, betaalde vakanties, schoolvakanties) over te laten aan scholen, universiteiten en bedrijven. Met een standaardwerkweek van 5 dagen coördineert het werkschema andere activiteiten en structureert het dagelijks het ritme van het bedrijf. Aangezien een werknemer 2 vrije dagen per week heeft, 5 weken betaalde vakantie en een paar uur vrije tijd na de werkdag, kan de regeling van de persoonlijke tijd aan het initiatief van de werknemer worden overgelaten.

De meeste mensen zijn zich er niet van bewust dat 4 dagen vrij een traumatische ervaring kan zijn. Om dit te zien, hoeft men slechts te kijken naar de werknemer die zijn hele leven heeft gewerkt wanneer hij met pensioen gaat. Vaak voorgesteld als een tijd van welverdiende rust, herwonnen vrijheid en te verwezenlijken dromen, lijkt pensionering een wenselijk doel dat moet worden bereikt. Maar de gepensioneerde moet de tijd genomen hebben om het voor te bereiden. Nu hij datgene kwijt is wat hem tijdnood veroorzaakte en hem motiveerde om ‘s morgens op te staan, is hij totaal ongemotiveerd. Aangezien het bedrijf tijdens zijn beroepsleven zijn belangrijkste plaats van socialisatie was, voelt de gepensioneerde zich van de ene dag op de andere geïsoleerd, afgesneden van anderen en van de maatschappij. Als men zich er niet op voorbereidt, kan de confrontatie met de vrije tijd zeer snel een bron worden van problemen, luiheid, angst, kwelling en dus een traumatische ervaring die kan leiden tot depressie of zelfs zelfmoord. Uit een studie uit 2002 blijkt dat 15–30% van de 65-plussers aan een depressie lijdt(3). Volgens een studie van CepiDc-Inserm waren 28% van de 10 400 zelfmoorden die in 2010 in Frankrijk plaatsvonden, mensen van boven de 65(4). Om de door Keynes gevreesde « collectieve zenuwinzinking « (5) te vermijden, is het dus noodzakelijk dat de organisatie van de 4 dagen vrije tijd niet uitsluitend op de schouders van elk individu rust.

Willen deze 4 vrije dagen een gewenste sociale transformatie teweegbrengen, dan moet een nieuw model van sociale integratie werknemers, werknemers, managers, maar ook ondernemers, professionals, enz. een nieuwe « zandbak » kunnen bieden. Met andere woorden, de middelen om te integreren, te socialiseren, een gevoel van eigenwaarde op te bouwen, zichzelf te ontplooien en zin te geven aan zijn leven door 4 dagen per week of 6 maanden per jaar een amateuractiviteit te beoefenen(6) die geen economisch doel heeft (opleiding, artistiek, manueel, sportief, onderzoek, enz.). Een ministerie van vrije tijd(7) zou tot taak moeten hebben enerzijds een nieuw collectief tijdschema voor te stellen dat het sociale leven rond deze activiteiten van 9 tot 17 uur structureert, en anderzijds de materiële en personele middelen voor de uitvoering ervan te coördineren en te financieren. Door de relatie met zichzelf en met anderen te transformeren, zal dit schema het ontstaan van nieuwe manieren van leven en sociale transformatie aanmoedigen. Aangezien er geen hulpbronnen worden verspild en er geen CO2 wordt uitgestoten, zal het organiseren van de samenleving rond deze amateurpraktijken helpen om ecologische en klimatologische processen in minder dan 10 jaar om te keren.

Jean-Christophe Giuliani

Notes et références
  1. Giuliani Jean-Christophe (2017), La réduction du temps de travail peut-elle supprimer le chômage ?, Mouvement Pour un Développement Humain, [En ligne]. (consulté le 25 mai 2019), http://www.mouvementpourundeveloppementhumain.fr/nos-fondements-theoriques/en-finir-avec-le-chomage-un-choix-de-societe/la-reduction-du-temps- de-travail-peut-elle-supprimer-le-chomage/
  2. Arendt Hannah, Les conditions de l’homme moderne, Paris, Calmann-Lévy, 1983, page 37.
  3. Lefebvre des Noettes, V. Epidémiologie psychiatrique. Neurologie-Psychiatrie-Gériatrie (NPG), 2002; janvier février (7) : 10–15.
  4. Comité National pour la Bientraitance et les Droits des Personnes Agées et des Personnes Handicapées, Prévention du suicide chez les personnes âgées, [En ligne] (consulté le 17 février 2018), http://solidarites-sante.gouv.fr/IMG/pdf/CNBD_Prevention_du_suicide_Propositions_081013.pdf .
  5. Keynes John Maynard, Essais de persuasion, [En ligne], 2e édition, Paris, Gallimard, 1933, page 175, (consulté le 1 avril 2019), http://classiques.uqac.ca/classiques/keynes_john_maynard/essais_de_persuasion/keynes_essais_persuasion.pdf
  6. Amateur du latin amator, celui qui aime.
  7. Wikipédia, Ministère du temps libre, [En ligne] (consulté le 17 février 2018), https://fr.wikipedia.org/wiki/Ministre_du_Temps_libre
Powered By MemberPress WooCommerce Plus Integration

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Log in.