LREM: De zoektocht naar maximale efficiëntie ?

Illustré par :

Ook al is hij geen goede president van de Franse Republiek, na drie jaar in functie, toch lijkt Emmanuel Macron één verdienste te hebben, die zeer van pas komt in de façadepolitiek die de ideeënpolitiek die we vroeger in de beroemde wereld natuurlijk pleegden te bedrijven, lijkt te vervangen: deze verdienste is een vrij grote en doeltreffende beheersing van de communicatie. Bovendien begrijpt hij blijkbaar hoe belangrijk het is om lonten bij de hand te hebben om te laten ontploffen op het symbolisch beste moment. Dit artikel zal niet proberen een opsomming te geven van alle Macroniaanse (taal)elementen van het afgelopen half jaar, Kairos is nog niet zo groot als La Nouvelle Revue Française. Deze periode die ten einde loopt leek, tot de laatste dagen, redelijk onder controle… Althans aan de oppervlakte. Gewoon om een paar kleine korreltjes ideologisch stof te verbergen onder het tapijt van een mededeling die te overvloedig is om eerlijk te zijn.

Wat de presidentiële communicatie betreft, hoeft men alleen maar naar de website van het Elysée te kijken om te constateren dat deze niet heeft stilgezeten (te oordelen naar de hoeveelheid artikelen die eraan zijn gewijd). Er zijn meer dan vijftig documenten beschikbaar, maar wij laten het aan de moedige lezer over om een en ander nader te bestuderen. Kwantitatief gezien is het dus een rijke periode. Maar wat diversiteit betreft, was het programma bijzonder rijk: Afgezien van de term « toespraak », die beter klinkt dan het gewone « toespraak », en waarmee zeldzame plechtige interventies worden aangeduid, waren er persconferenties, persberichten (men zou kunnen tegenwerpen dat met het aantal sterfgevallen als gevolg van Covid onder beroemdheden, het aantal misschien te hoog was …), toespraken op emblematische plaatsen (voor een militair veldhospitaal, in Beiroet, in Brussel bij de Europese Commissie, …), « geïmproviseerde » vergaderingen die werden vastgelegd (oh, wat een geluk!De lijst is lang en illustreert een overbezetting van het terrein door de eerste persoon van de Franse Staat, maar vooral een belangstelling voor de diversificatie van formaten en toonaarden, een modus eloquendi die zich aanpast aan een zo groot mogelijk publiek door hen met emotie toe te spreken zonder ooit tot de kern van de zaak door te dringen.

Naast deze diversiteit, die de eentonigheid voorkomt die vroeger werd verweten, heeft Macron ook gewerkt aan het taalgebruik en de uitstraling ervan: Stem, kleding, gebaren, non-verbale taal, zeer gevarieerde symbolische houdingen… Bij toerbeurt hebben we hem gezien als Pater Patriae, Grote Trooster, Grote Leider van een oorlog die hij heeft verklaard (ook al is het op de manier van een cavalerie die even losbandig is als het leven van Gérard Floque) tegen het virus, Grote Broer die preekt, Grote Maat die een jonge taal spreekt… Hier is een mooie taalkundige flexibiliteit die sommige werkgevers niet onwelgevallig zou zijn bij het in dienst nemen van multigeschoolde werknemers! Een echte communicatie-protegé, die in staat was om in enkele dagen tijd een toespraak die velen als terloops beschouwden, gecombineerd met een uitstapje naar het theater met Madame kort daarvoor, om te toveren in een toespraak van totale oorlog met het ad hoc metaforisch arsenaal! Wat een contrast, in elk geval, tussen het bravourevolle en ietwat belachelijke « Laat ze me maar komen halen!  » uitgesproken tijdens de gedenkwaardige Benalla affaire, en het « Iedereenvindt zichzelf opnieuw uit, ik eerst « Dit is de eerste keer dat de regering een standpunt inneemt dat menselijker lijkt, dat zich meer bekommert om de mensen, in de race van Emmanuel Macron naar de volgende hervorming en het volgende herstelplan. Elke dag, of bijna elke dag, wordt er gebruld met de oorlogskreet van een nieuw plan, betaald met wie weet hoeveel geld. Tenzij de banken en de hyperrijken, die heel erg rijk zijn geworden? Nee, niets, vergeet het. Macron, de protaeus van plannen en com’ plannen die zijn toon verandert als het op een bepaald gebied misgaat, is daarbij tegelijkertijd de Prometheus van de vooruitgang op alle niveaus en op alle verdiepingen: meer superman dan dat, sterf jij! Zo ongrijpbaar als de lucht die waait, zo inconsequent is hij en hij verandert van gedaante als te veel mensen het doorhebben. De wesp is niet gek!

Parallel met een steeds sterkere verwijzing naar veerkracht en vasthoudendheid (heel praktisch), naar erkenning (ongetwijfeld een eerbetoon aan Paul Ricoeur, van wie Macron een leerling was), naar herstel en naar die strijd die de Fransen (niet hun leiders, let wel) zullen winnen, Met name die kleine beroepen en mensen waar vóór de « crisis » niets om werd gegeven en die terug zullen vallen op een legitiem protest, maar waar absoluut geen rekening mee wordt gehouden zodra hun noodzakelijke maar moeilijke werk, dat essentieel is voor de economie en het welzijn van de bevolking maar zo slecht wordt betaald, niet meer nodig is, is er geen constante in de woorden die zou kunnen aanmoedigen. Altijd, de hoop van de beroemde en veel misbruikte volgende wereld. De wereld is er slecht aan toe, maar Frankrijk zal daarna beter zijn, wanneer alle plannen in praktijk zijn gebracht. Zet intussen overal uw maskers op, oefen de gruwel van de sociale distantie, trek de broekriem aan, maar consumeer toch (vooral de jongeren, maar speel niet met vuur en de « kwetsbaren », het vlekt in het mooie plaatje van een stralende opleving). Is de volgende wereld niet prachtig?

De enscenering van zijn toespraken is — in tegenstelling tot zijn eerste optredens na de verkiezingen, die ofwel hoogdravend waren ofwel geïmproviseerd en onsuccesvol — heel goed. Als we zijn plechtige toespraken vergelijken met zijn toespraken omringd door zijn ministers, dan zien we dat de scenografie van het presidentiële karakter in deze onstabiele periode voortdurend schommelde tussen de bijna filosofische parabel en het brutale gekrakeel van cijfers, tussen het economische en het menselijke, tussen een ernstig isolement en een entourage van godillot-ministers en figuranten die representatief waren voor het opgeroepen domein, Tussen de symbolische verheffing van het presidentieel ambt en de terugkeer naar de menigte en het volk in Parijs of Beiroet, tussen een gewillig nationalistische of zelfs revanchistische toon en een snuifje licht opdringerig neokolonialisme, heeft Macron ongetwijfeld zowel het genre van het leiderschapsdiscours vernieuwd als geleid tot een versplintering en vermenigvuldiging van het publiek waarmee polemiek of karikatuur onvermijdelijk zijn. Dit alles, altijd met een dilectie voor de blik die, recht in de ogen, in het geval van de adressen, zogenaamd naar iedere Fransman en vrouw staart. De vroegere bewonderaar van Levinas heeft zich ongetwijfeld verdiept in diens theorie over het belang van de blik.

Tenslotte, en dit is niet speciaal opgemerkt, deze symboliek die gericht is op de doeltreffendheid van de communicatie en dus op een slagvaardiger, productiever en doeltreffender optreden, is er de rol van de lonten, dat wil zeggen, ruwweg, alle ambtenaren, groot en klein, tussen de burgers en de presidentiële monarch. De symboliek was vooral zichtbaar tijdens de ministeriële herschikking die verrassend genoeg werd georganiseerd een week na de herverkiezing van Édouard Philippe als burgemeester van Le Havre (en de niet-verkiezing van anderen ten gunste van een groene golf die Marseille, Bordeaux, Straatsburg en Lyon had overspoeld…). Wie heeft Emmanuel Macron benoemd? Een harde werker. Een provinciaal die van ver van Parijs komt en die zijn discreet werk tijdens het deconfinement had gedemonstreerd. Jean Castex was de juiste man om de hervormingen te versnellen. Niet omdat hij een hervormingsgezind politicus is, maar omdat hij de rol aanneemt van een arbeider, een « werker op het terrein »: het is dus niet nodig om in een toespraak opnieuw uit te leggen wat er gezegd is. Manu spreekt welsprekend, Jeannot geeft alles wat hij heeft: dit is het perfect uitgebalanceerde managementkoppel zonder symbolische machtsgrepen of verlies van gezag door het andere lid van het koppel dat op hun tenen trapt. Dus geen kortsluiting of overspanning in zicht.

Wat meer onopgemerkt bleef, zozeer zelfs dat het geschreeuw van reputaties voorafging, was de aanwezigheid, nieuw of gewijzigd in het organigram, van bepaalde ministers. Ook hier is de symboliek veelzeggend: deze hoge pieten hebben aanzien of kennis op de gebieden waarvan zij de baas worden. Eric Dupond-Moretti is advocaat en toekomstig ex-chroniqueur bij de radiozender Europe 1, Roselyne Bachelot is een mediapersoonlijkheid die zeer vaak in culturele kringen verkeert, Gérald Darmanin is een perfecte leerling van Sarkozy, van wie hij graag bepaalde uitdrukkingen of begrippen van kracht en gezag overneemt… Deze persoonlijkheden drukken zich goed uit, met faconde, met verve, met gekozen woorden, met een zekerheid die geruststelt. Weg met de stotteraars, de aarzelaars, de wispelturige Ndiaye, Belloubet, Pénicaud: het tweede deel van de vijfjarige ambtstermijn van Emmanuel Macron zal worden volbracht met een team van strijders, op weg naar de overwinning. En dan te bedenken dat 2022 pas over anderhalf jaar is! Het lijkt wel of deze belangrijke en verdeeldheid zaaiende figuren deze « nieuwe wereld » illustreren. Zij illustreren alle tegenstrijdige en niet noodzakelijkerwijs zeer harmonieuze facetten die samengebracht zijn door een man wiens motto luidt  » Wie te veel tegelijk omarmt, omarmt de details slecht « . Oude glorie wordt hergebruikt en oude jongeren die overal wat beloofden voordat ze bij LREM of bij het echtpaar Macron terechtkwamen, worden gerecycleerd. Is dat niet een heel aantrekkelijk programma?

Het moet wel goed gaan met de regeringsploeg, want het gaat niet goed met de partij, die verwelkt als een socialistische roos op een slurry van productivistische sociaal-democraten. In het bijzonder was er de aangename beslissing om de leiding van de Macroniaanse Titanic te verlaten, genomen door Gilles Le Gendre, de tongue-in-cheek held (verdomme, hij moet een heel goede economische journalist zijn geweest) die beweert, nadat zijn naar verluidt vertrouwelijke memo over een mogelijke herschikking was uitgelekt, dat hij op eigen houtje weggaat. De voormalige afgevaardigden van LREM lopen weg naar een kleurloze fractie die het over ecologie moet hebben met vertrokken voormalige EELV‑, PS- en LREM-leden of, erger nog, met de MoDem-« bondgenoten », die met schuldige hebzucht de punten en overlopers tellen. De hele zomer door zag men de president meer zweten over het smelten van zijn voormalige parlementaire fractie met absolute meerderheid dan over het smelten van de grote gletsjers of de (her)opflakkering van de Covid-19-indicatoren. De hele zomer lang speelden we telspelletjes, met soms wat verholen hilariteit. Het is bijna erger dan onder Hollande: een vakkundig georkestreerd proces. Het houdt ons bezig, tussen twee christelijke toespraken door van de baas van het Elysée.

Is er efficiëntie in het regeringsteam? Het aantal dagen dat zij nog hebben om te handelen wordt rondgebazuind, weliswaar met ernst, maar zonder angst of bezorgdheid, terwijl de arme Bernard Cazeneuve versteend leek bij het idee dat hij nog maar 100 korte dagen in zijn pak zou hebben als premier. Na twee maanden van bestaan en een niet aflatende stroom van beloften, acties, plannen en programma’s, heeft deze regering nog 540 dagen om zichzelf (opnieuw) uit te vinden. Wie weet? Deze tijd zal hem misschien dienen om de mantra van de beroemde wereld van vroeger te laten varen met zijn kapitalistische en produktivistische systeem dat iedereen recht in de muur heeft geleid. Mogen we zeggen dat het niet goed gaat?

Jean-Guy Diversen

Powered By MemberPress WooCommerce Plus Integration

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Log in.