IS VRIJHEID VERENIGBAAR MET ULTRALIBERALISME?

Illustré par :

De ultraliberale ideologische doctrine wordt vaak voorgesteld als de doctrine die de individuele vrijheden verdedigt. Aangezien wij allen de vrijheid liefhebben, lijkt het moeilijk ons te verzetten tegen hen die zich opwerpen als de verdedigers ervan. Het vrijheidsbeginsel dat door de ultraliberalen wordt verdedigd, wordt vaak in verband gebracht met economische eisen: vrije markt, vrijheid van handel, vrijheid van prijzen, vrijheid van arbeid, enz. De relevante vraag die moet worden gesteld is: is vrijheid verenigbaar met ultraliberalisme?

Vrij zijn is de mogelijkheid hebben en de macht uitoefenen om te kiezen en te doen. Het hebben van een zekere mate van vrijheid impliceert dat men voor een alternatief staat en dat de keuze een verzaking impliceert. Door bijvoorbeeld te kiezen om minder te werken, kies ik er enerzijds voor om minder te verdienen en dus een soberder levensstijl aan te nemen. Aan de andere kant zie ik af van meer verdienen en dus van een ostentatieve levensstijl. Aangezien het begrip vrijheid zeer ruim is, beperk ik mij ertoe het te behandelen vanuit het oogpunt van de verhouding tot de tijd en de toegang tot het levensonderhoud.

Aangezien het individu en de tijd nauw met elkaar verbonden zijn in de handeling die in het heden wordt beleefd, is het onmogelijk zich aan een handeling, een relatie of een discussie te wijden zonder fysiek en temporeel aanwezig te zijn. Aangezien een week 168 uur duurt, hangt de mate van vrijheid die een individu heeft nauw samen met de keuze van de handelingen die hij of zij gedurende deze beperkte tijd kan verrichten. Om in zijn levensonderhoud te voorzien, moet een werknemer tijd besteden aan een beroepsactiviteit in ruil voor een inkomen. Door zijn tijd te verkopen, verliest hij de eigendom ervan en dus de vrijheid om er persoonlijk gebruik van te maken. Volgens een in 2015 gepubliceerde enquête gaf 93% van de respondenten aan dat het combineren van werk, gezin en gemeenschapsleven een belangrijk punt is. Zonder evenwicht zegt 71% van de werknemers dat ze niet genoeg tijd hebben om van hun geliefden te genieten of meer vrije tijd te hebben(1).

Of zij nu werknemer, werknemer of manager zijn, om vrij te zijn moeten zij kunnen kiezen voor een evenwichtig leven tussen hun beroeps‑, gezins- en privé-leven. Aangezien de arbeidstijd bepalend is voor de toegang tot de vrije tijd, is de eerste voorwaarde voor toegang tot de vrijheid derhalve de keuze tussen meer en minder werken. De ultraliberalen, die voorstander zijn van vrijheid, stellen dat over deze keuze moet worden onderhandeld tussen de werknemer en de werkgever. Een kaderlid wil solliciteren naar een functie als sectormanager in een groot distributiebedrijf. Omdat hij buiten zijn beroepsactiviteit een evenwichtig leven wil leiden, wil hij tijdens het sollicitatiegesprek in naam van de vrijheid met de recruiter onderhandelen over de mogelijkheid om deeltijds te werken: 3 dagen per week of 6 maanden per jaar. Aangezien deze keuze zou kunnen worden geïnterpreteerd als een teken van gebrek aan motivatie, zou hij de baan misschien niet krijgen ten gunste van iemand die de uren niet telt. Om die te krijgen, zal hij geen andere keuze hebben dan te aanvaarden om 5 dagen per week te werken. Een onderhandeling kan op vrije en onvervalste basis plaatsvinden indien de twee betrokken partijen even sterk zijn. Als de een afhankelijk is van de ander, kan er geen sprake zijn van een vrije overeenkomst. In Frankrijk zijn meer dan 6,6 miljoen mensen ingeschreven bij de Pôle emploi(2). Zolang 22,6% van de beroepsbevolking(3) werkloos is en in deeltijd werkt, zal het machtsevenwicht in het voordeel van de werkgevers zijn. Wegens de werkloosheid en de angst voor werkloosheid kan deze keuze niet door individuele onderhandelingen worden gemaakt. Om deze onderhandelingen vrij en onvervalst te laten verlopen, moet bij wet de wettelijke duur van de werkweek op 3 dagen worden vastgesteld en moet de organisatie van het werkjaar over 6 maanden worden toegestaan. Zodra de wet is aangenomen, zal een werknemer vrij zijn om met zijn werkgever te onderhandelen over het recht om « meer te werken om meer te verdienen « .

Arbeidstijdverkorting is slechts uitvoerbaar indien de werknemer en zijn gezin met het aantal gewerkte uren in hun levensonderhoud kunnen voorzien: voedsel, onderdak, betaling van water‑, gas- en elektriciteitsrekeningen en een minimum aan materieel comfort. Door deeltijds te werken, zal de detailhandelleider minder verdienen. Aangezien de prijzen van levensmiddelen werden gedereguleerd bij Verordening nr. 86–1243 van 1 december 1986 inzake vrijheid van prijzen en mededinging(4), zal hij worden geconfronteerd met stijgende prijzen en dalende inkomsten. Door de prijsderegulering bijvoorbeeld is de gemiddelde prijs per vierkante meter van een nieuw appartement tussen 1985 en 2013 gestegen van 1 268 euro tot 3 884 euro, een stijging met 206%(5). Aangezien hij een vrouw, kinderen en een huis heeft te betalen, heeft deze directeur niet de vrijheid om deze keuze te maken. Om de driedaagse werkweek haalbaar te maken, moet er dus een wet worden aangenomen over de regulering van de prijzen van levensonderhoud, gebaseerd op Verordening nr. 45–1483 van 30 juni 1945 over de prijzen(6) die in 1986 werd ingetrokken ten gunste van die betreffende de vrijheid van prijzen en mededinging. Om de Staat in staat te stellen zijn opdracht te vervullen, zullen de ondernemingen hem de documenten in verband met de prijszetting moeten bezorgen: de verantwoording van de prijzen, de elementen waaruit de prijs is samengesteld en de analytische kostprijs, enz. Door de prijzen te controleren en in te grijpen zal de staat zijn greep op de economie herwinnen. In naam van de « eerlijke prijs »(7) zullen bedrijven de vrijheid verliezen om de prijs van levensmiddelen vrij te bepalen. Anderzijds zullen zij, in naam van de vrijheid, het recht behouden om de prijs van ostentatieve goederen en diensten vrij vast te stellen.

Om hun gehechtheid aan de vrijheid te bewijzen, zouden de ultraliberalen dus de 3‑daagse werkweek en de regulering van de voedselprijzen moeten goedkeuren. Indien zij weigeren voor deze wetten te stemmen, zouden zij aantonen dat het beginsel van vrijheid, waarvan zij zich bedienen, slechts één doel heeft: het verdedigen van privé-eigendom, hebzucht en de macht van een afnemende economische orde. Daarom moeten zij niet langer ultraliberalen worden genoemd, maar deregulatoren. Dit zou politiek veel minder verdedigbaar en aantrekkelijk zijn.

Jean-Christophe Giuliani

Notes et références
  1. L’express.fr, Travail ou vie privée ? sept salariés sur dix mènent une course contre le temps, [En ligne] (consulté le 15 avril 2018), https://www.lexpress.fr/emploi/.fr/emploi/gestion-carriere/travail-ou-vie-privee-sept-salaries-sur-dix-menent-une-course-contre-le-temps_1685435.html
  2. Dares indicateurs, Demandeurs d’emploi inscrits à Pôle emploi au premier trimestre 2018, avril 2018 n°18, [En ligne] (consulté le 9 janvier 2020), https://dares.travail-emploi.gouv.fr/IMG/pdf/di-t1-2018_etpqvamm.pdf
  3. Insee, Tableau de l’économie Française, édition 2019, Population active, [En ligne] (consulté le 9 janvier 2020), https://www.insee.fr/fr/statistiques/3676623?sommaire=3696937
  4. Légifrance, Ordonnance n° 86–1243 du 1 décembre 1986 relative à la liberté des prix et de la concurrence, [En ligne] (consulté le 15 mars 2017), https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=8CC5770909CFA9FB2AA0603052347210.tpdjo09v_3?-cidTexte=JORFTEXT000000333548&dateTexte=19960702 .
  5. Lafinancepourtous.com, Repères sur l’évolution des prix de l’immobilier, [En ligne] (consulté le 17 avril 2017), https://www.lafinancepourtous.com/decryptages/finance-perso/epargne-et-placement/immobilier/reperes-sur-levolution-des-prix-de-limmobilier/
  6. Légifrance, Ordonnance n°45–1483 du 30 juin 1945 relative aux prix, [En ligne] (consulté le 15 mars 2017), https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORF-TEXT000000516237&categorieLien=cid .
  7. Wikipédia, Juste prix, [En ligne] (consulté le 9 janvier 2020), https://fr.wikipedia.org/wiki/Juste_prix.
Powered By MemberPress WooCommerce Plus Integration

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Log in.