Improvisatie, onzekerheid, onzekerheid en creativiteit

Sinds maart 2020 zijn de gebruikelijke activiteiten buiten mijn lessen aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel praktisch verdwenen, als gevolg van de opsluiting. De positieve kant van deze situatie is de terugkeer naar de dagelijkse piano-oefeningen, waar ik veel plezier aan beleef. Ik heb al jaren niet meer zoveel tijd achter het klavier doorgebracht, waarbij improvisatie en compositie de kern van mijn praktijk vormen. Sinds ik muziek speel, heb ik er altijd van gehouden om te improviseren, om op zoek te zijn naar nieuwe gebieden en nieuwe sensaties, om me onder te dompelen in een creatief proces waar het gaat om de verwondering, het ongehoorde, het ongehoorde. Improviseren komt van het Italiaanse improvisare, wat niet gepland is, maar « Improviseren kan niet geïmproviseerd worden ». Mooie formule van Bernard Lubat(1).

Inderdaad, om te improviseren moet je je onderwerp kennen, je moet werken aan je « toonladders » en hoe meer je vertrouwd bent met de muziek, hoe meer je je kunt bevrijden van je reflexen en clichés en in een echt creatief proces kunt stappen. Dit vereist een bepaalde manier van zijn, een bepaalde fy

Dit is een fysieke en psychologische ervaring, waarbij men de wil om het goed te doen moet loslaten, om in een toestand van niet-inspanning te verkeren, zonder zekerheid van resultaat, hetgeen de improvisator buiten zijn comfortzone plaatst, in een situatie van risico en onzekerheid. Deze manier van handelen, van in actie zijn, geldt eigenlijk voor alle gebieden van het leven, van kunst tot politiek, van onderwijs tot sport… In China ontwikkelden de Taoïsten dit idee met het begrip Wu Wei , dat kan worden vertaald als « niet-handelen ». Wij zijn niet ver meer van de kairos van de Grieken, de kunst om het juiste, unieke moment aan te grijpen om te handelen. Alan Watts bespreekt dit thema in Blessed Insecurity, een essay dat in 1951 werd gepubliceerd en waarvan de titel op zichzelf al tot nadenken stemt. Kortom, om in de dagelijkse routine van ons leven optimaal en creatief te kunnen handelen, kan het de moeite lonen de houding van de improvisator aan te nemen, die bestaat uit onzekerheid en onzekerheid. 

In maart 2020 plaatste de eerste insluiting ons kleine landje, evenals de rest van Europa en de wereld, in een ongekende situatie van onveiligheid en onzekerheid, waarop ik grote hoop had dat de dissonanten van onze kapitalistische, neoliberale en geglobaliseerde samenleving uiteen zouden spatten in een vreugdevolle en ‘ontwrichtende’ petarade, dat het haar van de kairos in volle vlucht om een radicale verandering in onze levensstijl op gang te brengen door te evolueren naar een harmonieuze en heilzame ontgroening waaruit een samenleving zou kunnen ontstaan die gekenmerkt wordt door verbondenheid, waardigheid, solidariteit en respect voor onze planeet en voor levende wezens. Ik durfde te geloven dat onze politici hun oren zouden openen voor de chaotische geluiden van de wereld, dat zij hun violen zouden stemmen, niet alleen om de Covid-crisis het hoofd te bieden, maar vooral om zich eindelijk op vastberaden en resolute wijze bewust te worden van de grotere problemen waarmee wij te kampen hebben, het verlies van biodiversiteit, de klimaatverandering, het verergerde extractivisme, het ultraconsumentisme… 

Ik was al snel gedesillusioneerd… en mijn hoge, warme, heldere stem van het voorjaar van 2020 begon aan een lang glissando in de diepte van de bas. Sinds een jaar speelt onze regering een sinistere en sombere symfonie waarin een politiek van angst weerklinkt, die de bevolking verdeelt in « voor of tegen », die de verschillende sectoren van het openbare leven tegenover elkaar plaatst, die de regering in staat stelt triomfantelijk, zonder enig debat, op te marcheren in een veiligheids- en totalitair beheer vol zekerheden. Deze « hymne » van de machtigen, die voortdurend door de media wordt aangehamerd, bedwelmt de burger en maakt hem onmachtig tot elke mogelijkheid van autonomie, intelligentie en creativiteit. En toch worden overal in ons kleine land liederen gezongen om deze herrie te verdoezelen en de samenleving een gevoel van doel en verbondenheid te geven. « Still Standing for Culture »(2) maakte de stem vrij en bewees dat er met verbeelding en creativiteit manieren zijn om ruimte te vinden voor culturele expressie en belangenbehartiging. 

Pirly Zurstrassen, musicus en componist 

Notes et références
  1. Multi-instrumentiste français, créateur du Festival d’Uzeste, imaginé comme un espace de réflexion avec un fort ancrage anticapitaliste.
  2. Depuis janvier 2021, il y a eu environ 1.200 évènements culturels en Fédération Wallonie Bruxelles sous l’impulsion de Still Standing for culture.
Powered By MemberPress WooCommerce Plus Integration

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Log in.