Verandering’ ‘verandert’ alles en verandert niets

Illustré par :

De voortdurende verandering van de voorwerpen die ons omringen, hun industrieel geprogrammeerde dood, vindt ongetwijfeld zijn succes in een aanhoudende smaak voor mode waarvan de onbewuste resonanties bij nader inzien voor de hand liggen. Het steeds weer veranderen van voorwerpen is ervoor zorgen dat zij niet langer zullen leven dan wij; het steeds weer veranderen van bomen, gebouwen, straten, vervoer, het steeds weer opnieuw vormgeven van de ruimte, is het weigeren van duurzaamheid ten gunste van een vals geruststellende vergankelijkheid. Het efemere karakter van de omgeving weerspiegelt een gevoel van permanentie.

Dit stelt de zwakke wezens gerust die wij zijn, die niet in hun eigen dood kunnen geloven. Zoals Freud verklaarde:  » hebben we duidelijk de neiging de dood terzijde te schuiven, uit het leven te bannen. Wij hebben geprobeerd het te negeren (…) het is dat onze eigen dood voor ons niet voor te stellen is en hoe vaak wij ook proberen het voor onszelf voor te stellen, wij kunnen merken dat wij er in werkelijkheid als toeschouwer bij blijven. (…) Vanuit dit gezichtspunt, zoals vanuit zovele andere, overleeft de mens van de eerste eeuwen onveranderd in ons onbewuste. Onze onbewuste persoon gelooft dus niet in de persoonlijke dood, hij gedraagt zich alsof hij onsterfelijk is(1). « De kapitalistische maatschappij, die zichzelf alleen in stand houdt door massaconsumptie — en de uitbuiting die dat mogelijk maakt — voedt zich zeer zeker met deze subjectieve illusie van onsterfelijkheid. Zoals Yvan Ilich zei, « in onze eeuw heeft de mythe van de eindeloze consumptie het geloof in het eeuwige leven vervangen(2) « . Toch doet deze illusie alles behalve ons helpen te leven. Want, nogmaals, volgens Freud’s adagium, « als je het leven wilt verdragen, organiseer je dan voor de dood (3)  » . Het moderne leven, dat ons de tijd zou moeten geven om ons erop voor te bereiden, brengt ons er elke dag verder van weg, ondanks een diepe overtuiging die niet kan worden weggenomen: dat we dichterbij komen. Wij blijven dus(4)40 uur/weekwerken, in een hectisch ritme, tussen kinderen naar school rijden, zaterdags inkopen doen in overvolle plaatsen van overvloed, en de organisatie van de volgende vakantie, uitgestelde werktijd…

Dus, om niet te veranderen en de dood, beetje bij beetje, ons leven te zien tekenen, veranderen we onszelf: we liften onze borsten, trekken aan de huid van onze nek en gezicht, spuiten botox in ons voorhoofd… De cultus van de eeuwige jeugd, die niets anders is dan een afwijzing van de ouderdom (vandaar ook de minachting die onze moderne westerse samenlevingen tonen voor de ouderen, die zij graag niet bij naam noemen, door ze « oude mensen » te noemen), is geen manier van leven. ) en dus wat zal volgen, is een bekentenis van eenuiterlijke verandering — schijn — die slechts een schouwspel is: terwijl de dingen in een razend tempo « veranderen », weigeren wij de verandering te aanvaarden die zich in ons voltrekt. Levensgebeurtenissen die een stempel drukten op het lichaam van de vrouw werden om dezelfde redenen geweigerd: een keizersnede gepland om « het lichaam niet te beschadigen », borstvoeding geweigerd om dezelfde redenen. Dit alles voedt en voedt de cultus van de eeuwige mens (de transhumanisten vertellen ons dat de mens die 150 jaar zal leven, reeds geboren is).

Maar deze verandering is in feite slechts verandering binnen de continuïteit: wij veranderen om te blijven groeien; wij groeien om hetzelfde te blijven. Het kortstondige wordt gebouwd, terwijl het duurzame weinig winst oplevert voor allerlei investeerders. Verandering is dan slechts een continuïteit van wat is: de verdieping ervan zonder voorzien einde.

En aangezien ‘onze’ eeuwigdurende verandering de vernietiging van de menselijke waardigheid vereist, en dit niet langer kan worden ontkend — in dit geval, de globalisering van informatie — beloven wij verandering omdat wij het, zo niet cynisch, moeten beloven: slaven die in Bangladesh zwoegen om onze vluchtige kleren te maken, sterven verbrand en verpletterd onder het puin van een westerse fabriek, en wij beloven de volgende dag dat alles zal veranderen. Illegale immigranten » verdrinken terwijl zij « onze » kusten trachten te bereiken, en er worden beloften van verandering gedaan (hetzij door een betere opvang te beloven, hetzij door — met grotere zekerheid van effect — strengere controles te beloven). Het progressieve conservatisme van onze verlichte elites(5) die van de ene klimaattop tot de andere, daarin gesteund door de serviele media, beloven dat het deze keer de juiste tijd is. Wij veinzen dus verandering omdat wij niet anders kunnen; de geveinsde en gepubliceerde wil heft de tegenstrijdigheid tussen de feiten op magische wijze op: wij zeggen dat wij veranderen om te vergeten dat het in feite onze relatie met anderen en met de natuur is die wij moeten veranderen, waarbij wij ons tevreden stellen met oppervlakkige aspecten die niets veranderen.

Op dezelfde paradoxale wijze houdt het mediasysteem tegelijkertijd de presentatie van een voorbije wereld in stand alsof die nog springlevend is, terwijl het de elementen van een moderniteit bepleit die zich heeft ingespannen om deze oude structuren te vernietigen. « Naast hun propaganda voor ontwikkeling verspreiden de verschillende media van de staat, de handel en de industrie een hele reeks beelden van de eeuwige natuur en het platteland. Bucolische schrijvers, TV-ambtenaren, werpen een nostalgische blik op Bretagne of Papa’s Landes, begiftigd met alle esthetische en morele deugden (…) van nu af aan, in de literatuur en de pers, is het slechts een kwestie van wortelen. En de maatschappij die het verkwanselt op zijn graf, viert het jaar van het Erfgoed. Gelukkig worden de schamele middelen die dit jaar voor dit zuiver culturele erfgoed zijn uitgetrokken, hoofdzakelijk aan propagandisten in de media gegeven(6) « . Door het denken, de verhouding tot anderen en tot voorwerpen te homogeniseren tot een totaalsysteem, prijst TF1 het lokale aan, terwijl het het binnenvalt met een destructieve globaliteit. Was het niet Patrick Le Lay, voormalig CEO van TF1, die in een boek zei: « wil een reclameboodschap worden waargenomen, dan moeten de hersenen van de kijker beschikbaar zijn. Het doel van onze programma’s is hen ter beschikking te stellen: met andere woorden hen te vermaken, te ontspannen en voor te bereiden tussen twee boodschappen in. Wat wij aan Coca-Cola verkopen is beschikbare menselijke hersentijd.

Aangezien ‘onze’ voortdurende verandering de ondermijning van de menselijke waardigheid vereist, en dit niet langer kan worden ontkend, beloven wij verandering omdat wij, zo niet cynisch, het moeten beloven 

Hij voegde daaraan toe: « Niets is moeilijker dan deze beschikbaarheid te verkrijgen. Dit is waar de permanente verandering ligt. Je moet voortdurend zoeken naar programma’s die werken, de mode volgen, op trends surfen, in een context waarin bijscholing steeds sneller gaat, steeds talrijker wordt en gemeengoed wordt(7) « …

Notes et références
  1. Sigmund Freud, « Essais de psychanalyse », éditions Payot, 1981. pages26, 35, 36, 40.
  2. « Une société sans école », oeuvres complètes, vol.1, p.262.
  3. Il détourne l’adage « si tu veux faire la paix, prépare-toi pour la guerre ».
  4. « Le latin palus (poteau) a donné les doublets pieu et pal (et ses dérivés empaler, palé, les plus techniques palée, palonnier, palplanche et palis [à l’origine de palissade et palisser, ainsi que du toponyme Lapalisse]) ainsi que travail «dispositif pour ferrer les bœufs» (cette machine [tripa- lium] comprenant trois poteaux, comme l’instrument de torture du même nom à l’origine de travailler qui évoque d’abord le tourment, la douleur ». Le Petit robert.
  5. « Combinaison en apparence contradictoire, le conservatisme progressiste est le fait d’une fraction de la classe dominante qui se donne pour loi subjective ce qui constitue la loi objective de sa perpétuation, à savoir de changer pour conserver ». Bourdieu P. La production de l’idéologie dominante, éditions raisons d’agir, Paris, 2008, p.72.
  6. Bernard charbonneau, « Le changement », Le Pas de côté, Vierzon, 2013. pp. 53–54. Voir la recension de l’ouvrage dans le Kairos de novembre 2013.
  7. Voir la définition de Patrick Le Lay sur Wikipédia.
Powered By MemberPress WooCommerce Plus Integration

Espace membre

Leden