VERNIEUWING OF ONTWIKKELING, LEVEN OF STERVEN ZONDER EINDE

Illustré par :

Een land is « ontwikkeld » als het al eeuwenlang aan extractivisme doet, het op grote schaal plunderen van natuurlijke hulpbronnen die gemeenschappelijke goederen zijn. Eerst thuis, maar vooral bij anderen thuis, om zich alles toe te eigenen wat hij niet heeft of wat thuis buitensporig destructief of te vervuilend is. Hout en andere tropische producten, soja, palmolie, rubber, agrobrandstoffen, allerlei mineralen, fossiele brandstoffen en visbestanden zijn vijf eeuwen lang ingevoerd en industrieel getransformeerd door extractivistische landen. De driehoekshandel met de slavernij, de kolonisatie met de dwangarbeid en het huidige neokolonialisme met de hefbomen van de onrechtmatige schuld en de vrijhandel vormen een continuüm van slavernij van andere volkeren, een monopolisering van de bodem en de ondergrond van hun landen. Zij vormen de basis voor de « ontwikkeling », ook wel « vooruitgang » genoemd, van de rijkste landen.

Een « ontwikkeld » land is ook een land dat de boeren en hun wereld heeft doen verdwijnen en vervangen door boeren: zij die voor het land zorgden zijn vervangen door hen die het laten bloeden ten voordele van de enorme agrovoedingslobby met de hulp van enorme robots die de « petrolivore » assistenten zijn, chemische meststoffen en pesticiden, ook op basis van fossiele brandstoffen. Een land dat beweert modern te zijn zoals Frankrijk, vernietigt de vruchtbaarheid van zijn grond, vervuilt zijn zoet water, de lucht en de gezondheid van de Fransen. Maar bovendien koopt/verovert het via zijn multinationals land van andere landen, verdrijft het boeren, pompt en vervuilt het water en in fine, voert de geproduceerde landbouwgrondstoffen uit om er tegen een zeer lage prijs van te profiteren; deze zijn hoofdzakelijk bestemd om zijn eigen veestapel te voeden, of zelfs om zijn auto’s te besproeien. Vlees en zuivelproducten worden door onze fabrieken verwerkt en in onze supermarkten in de zogenaamde ontwikkelde landen gedistribueerd.

Het resultaat is het verlies van zijn voedselautonomie. De bijna totale afhankelijkheid van olie en transoceanisch transport voor zijn voedsel (Frankrijk, Europa) maakt het land zeer kwetsbaar voor de huidige en toekomstige, steeds ernstiger, instortingen (biodiversiteit, klimaat, visbestanden, verzuring van de oceanen, ontbossing). Erger nog, onze landen subsidiëren hun landbouw. Door een deel van hun voedselbronnen uit te voeren, ruïneren zij de landbouw van andere landen in een zogenaamd « vrije » concurrentie, die in werkelijkheid geen regels kent en volkomen verstoord wordt door de toepassing van het recht van de sterkste. Aangezien extractivisme aan de basis ligt van het kapitalisme, eigenen onze landen zich ook de mijnen, oliebronnen en alle grote bedrijven van anderen toe, dankzij een overheersend en corrumperend financieel systeem dat voortvloeit uit de koloniale ontwikkeling.

De ontwikkelde landen zijn verreweg het meest verantwoordelijk voor de ineenstorting van de biodiversiteit, de vernietiging van het milieu, de verontreiniging ervan, de klimaatchaos en de versnelling van de opwarming van de aarde, enz. Ontwikkeling wordt bereikt door een koortsachtig streven naar groei van het BBP, en dus door concurrentie en het vermorzelen van de zwaksten. De gemiddelde koopkracht per jaar wordt geteld in tienduizenden dollars, terwijl in een zogenaamd « ontwikkelingsland » de koopkracht per jaar wordt geteld in een paar honderd dollar per jaar. In beide gevallen nemen de interne ongelijkheden in het Zuiden en het Noorden toe. Ontwikkeling leidt vooral tot hogere winsten voor de kapitaalbezitters, de echte bezitters van de economische en politieke macht, met als tegenprestatie meer opwarming van de aarde, milieurampen en ellende voor de meerderheid van de bevolking. Men mag niet vergeten dat deze pillo-ontwikkeling ook ten goede komt aan de verstedelijkte middenklasse die haar door haar levensstijl verdedigt om haar comfort te behouden.

VERVUILING EN OPWARMING

China en de Verenigde Staten, de twee grootste uitstoters van CO2, zijn ook de twee meest ongelijke landen. Naar hun beeld zijn wij, de meest ontwikkelde landen, onvermoeibaar voorstander van concurrentievermogen en groei, degenen die het snelst afstevenen op de klimatologische en ecologische « no future »! Een Fransman, of zelfs een Europeaan, gebruikt het equivalent van 400 « slaven », of energie-assistenten, 24 uur per dag. Vergelijking gemaakt door Jancovici tussen de werkcapaciteit van een man geteld in kWh — 0,05 tot 0,5kWh/dag, intellectuele of fysieke arbeid — en die van een liter olie gelijk aan 10kWh. Een veelzeggender beeld: de energie van een volle tank benzine komt overeen met de gemiddelde fysieke arbeid van een mens gedurende een jaar. In 2050, wanneer het oliefeest voorbij is, zal het dagelijkse leven voor de 2 miljard mensen — voor het merendeel Fransen — die van honderden energieassistenten leven, waarschijnlijk ernstig zijn ingekrompen. De prijs van een volle tank brandstof is immers bespottelijk in vergelijking met het loon van 15.000 euro/jaar dat een minimumloontrekker verdient in een jaar werk gemeten in kw/h. Ondanks de expansie van hernieuwbare energiebronnen — waarvan de productie olie-intensief en vervuilend is — zullen afval en consumptie in 2050 tot het verleden behoren. Het geloof dat de individuele elektrische auto de opwarming van de aarde en milieurampen zal vertragen, is dus een droom van op winst beluste kapitalisten.

De grijze energie die nodig is om dit type auto te bouwen, inclusief batterijen, is gelijk aan die welke nodig is om een auto met verbrandingsmotor te bouwen plus het gebruik ervan gedurende 150.000 km. Om nog maar te zwijgen van de hyperwinning van lithium, zeldzame metalen en kobalt, die van essentieel belang zijn, en de productie van elektriciteit met hernieuwbare energiebronnen.

NIET-« ONTWIKKELDE » LANDEN

In een « onontwikkeld » land waar de persoon die een baan heeft slechts een paar honderd euro per jaar verdient, zijn er extreem weinig particuliere auto’s in vergelijking met « ontwikkelde » landen. Ivoorkust, met een bevolking van 25 miljoen mensen, is een van de meest « ontwikkelde » landen in Afrika bezuiden de Sahara en importeert 6.000 nieuwe auto’s per jaar. Ter vergelijking: in Frankrijk, met een bevolking van 65 miljoen, worden elk jaar meer dan 2 miljoen nieuwe auto’s verkocht, dat is verhoudingsgewijs 1.000 keer zoveel.

De thermo-industriële beschaving kon zich alleen « ontwikkelen » met het massale gebruik van fossiele brandstoffen ten behoeve van een vijfde van de wereldbevolking. In het huidige tempo van winning, 100 miljoen vaten/dag in 2018, zal deze beschaving niet langer dan een eeuw standhouden. Het massale gebruik van fossiele brandstoffen dateert van de jaren 1950; in 2050 zal het bij het huidige tempo zo warm zijn dat het +3° of zelfs +4° zal zijn, en zullen de hulpbronnen zo sterk zijn afgenomen dat de thermo-industriële parenthese moet worden gesloten. Dus hoe gaan we eten zonder dit door olie gevoede voedselsysteem? Ongeveer 2.000, plus de 400 energieassistenten van ieder van ons, staan vandaag ten dienste van een Franse boer(1)! Meststoffen, bestrijdingsmiddelen, machines, besproeiing, en niet te vergeten stroomafwaarts, vervoer, verwerking en distributie. Het is hoog tijd dat allen die dromen van een leefbare toekomst hun handen vuil maken en leren hoe zij lokaal en zonder olie basisvoedsel kunnen produceren voordat het te laat is.

Omgekeerd is een onontwikkeld land (slecht ontwikkeld, onderontwikkeld, in ontwikkeling, enz.) een geplunderd land. Het land waarvan de rijkdom wordt ontgonnen en geëxporteerd, waar de vervuiling wordt achtergelaten, waar de elites corrupt zijn en waar het land in de schulden zit bij de plunderaars, de « ontwikkelde » landen. Een « onontwikkeld » land is dus een land dat gekoloniseerd wordt door extractivistische landen en hun plunderende multinationals, met talrijke privaat-publieke partnerschappen, voor een perfecte plundering: diefstal van hun minerale, plantaardige en fossiele rijkdommen, plus een dramatische uitbuiting van de arbeid.

Een « onontwikkeld » land moet, als het wil toetreden tot de club van « ontwikkelde » landen — zij die de biotoop van alle aardbewoners vernietigen en verantwoordelijk zijn voor de ecocide — andere landen en volkeren plunderen, ook de « ontwikkelde » landen, als het daartoe in staat is. Dit is wat China in een paar decennia heeft bereikt en wat India op zijn beurt probeert te doen. De protectionistische maatregelen van de VS tegen China zijn daar het bewijs van. Als ontwikkeling hen in staat heeft gesteld een deel van hun bevolking uit de armoede te halen, voor hoe lang en met welke terugkoppelingslussen als gevolg van maximale vervuiling en opwarming? De ecologische rampen en oorlogen die met deze economische ontwikkelingen gepaard gaan, zijn er al. In 2018 stootte China twee keer zoveel CO2 uit als de Verenigde Staten, ook al stoot elke Amerikaan nog steeds twee keer zoveel uit als een Chinees, ook al is zijn land door zijn export van industriële goederen de werkplaats van de wereld geworden, vooral van de Verenigde Staten. Wat is het doel van deze ontwikkelingswaanideeën? Meer en meer consumeren om meer te maken, en dus meer en meer vernietigen.

ONTWIKKELING OF VERNIEUWING

Een kind ontwikkelt zich lichamelijk tot het volwassen is, en dat doet een jonge boom ook wanneer hij toegang heeft tot licht. In het bos verhindert de aanwezigheid van grote bomen de groei van de jongen, hun uitgestrekte bladerdak blokkeert de zonnestralen en de fotosynthese kan niet plaatsvinden. Als het bos zich zou ontwikkelen zoals de duurzaam groeiende landen, zou het zo dicht worden dat alle leven onmogelijk zou zijn, het zou zichzelf vernietigen. Wat kanker doet in een menselijk lichaam door oneindige vermenigvuldiging (mitose) van bepaalde cellen. Wanneer de grootste en oudste bomen sterven of omvallen, op een stormachtige en winderige dag, wordt er een gat van licht gemaakt, en de jongen in afwachting kunnen opgroeien en volwassen worden.

In ons lichaam sterven elke dag een miljard cellen af en worden er evenveel geboren. Alle aardbewoners, bacteriën, gewervelde dieren, insecten, worden geboren, groeien, en verdwijnen dan, plaats makend voor de volgende. Een economie die in staat is een toekomst in stand te houden, kan niet voortdurend groeien en zich ontwikkelen zonder de toekomst van allen ernstig te hypothekeren. Het economisch systeem van onze landen bestaat alleen door gebruik te maken van eindige, onbeperkte natuurlijke hulpbronnen. In het huidige tempo van aftrek zullen zij niet veel langer kunnen functioneren. De natuur, waarvan wij een element zijn onder andere, ontwikkelt zich niet, maar vernieuwt zich. Het evolueert langzaam, waardoor de mensheid de afgelopen tien millennia in een zeer gunstig klimaat heeft kunnen gedijen.

De eigenaars van kapitaal, de op winst beluste mensen die de wereld besturen, hebben de rampen in de vooruitgang gezien en hebben besloten de ontwikkeling… duurzaam te maken. Maar oneindige groei in een eindige wereld is een fabeltje om grote kinderen in slaap te sussen. In onwetendheid gelaten of juist verzadigd met min of meer waarheidsgetrouwe informatie over deze ernstige vraagstukken, opent duurzame ontwikkeling de mogelijkheid om in ontkenning te verkeren.

Laten we ons verzetten tegen het kwade plan van de ontwikkelingswerkers en degenen die van hen profiteren, laten we ons niet door hen laten doden. Er moet absoluut worden gestreden voor een ombuiging van de trend, er moet dringend worden gewerkt aan een vermindering van de ongelijkheden. Alleen in een rechtvaardiger wereld — een wereld waarin niet langer de 1% de meerderheid van de rijkdom van de wereld bezit en individueel 100 of 1000 keer meer vervuilt dan elk van de overige 99% — zal het mogelijk zijn samen te strijden tegen de duizelingwekkende aantasting van onze biotoop, het ecosysteem dat ons in staat stelt te leven. Het boek Why Equality is Better for All laat dit heel goed zien(2).

Alleen een mars naar eenvoud, soberheid, onderlinge hulp, solidariteit en dankbaarheid, met respect voor de vrijheden, zal ons kunnen leiden naar meer gelijkheid en dus naar een wereld met een leefbare toekomst. Een kapitalistisch-communistische dictatuur, zoals de Chinese, of een kapitalistisch en pseudo-democratisch totalitarisme, zal nooit concurrentie en hebzucht als oerwaarden doen verdwijnen. Door het tegenovergestelde van gelijkheid te zijn, zal het ook vrijheid vernietigen. De omkering van deze dodelijke waarden, die aan de basis liggen van de suïcidale westerse beschaving, is van fundamenteel belang voor iedereen om zijn verantwoordelijkheid te begrijpen, om de immense transformatie van zijn dagelijks leven te aanvaarden, en zelfs om een activist te worden in deze strijd voor het overleven van alle aardbewoners.

Wie wil er nu 5 tot 10 maal minder vlees eten, de auto laten staan om te trappen, niet langer het vliegtuig nemen om onder kokospalmen te gaan luieren en zaken te doen, zijn libido niet langer sublimeren in consumptie, als hij daar geen echte vervulling in vindt? Onmogelijk zolang anderen schaamteloos rijker, vuiler en heter blijven worden, zolang de 1% niet afziet van de groei van hun winsten, van de beginselen van concurrentie, ontwikkeling, nutteloze en destructieve consumptie, macht en toenemende ongelijkheid.

De vernieuwing van ons ecosysteem, zonder welke er geen toekomst zal zijn, berust enerzijds op het afzweren van deze beschaving die ertoe geleid heeft dat enkelen ons leven en de toekomst van alle aardbewoners overheersen. Anderzijds de schepping van een wereld van hoop en wederzijdse hulp waarin iedereen een waardige plaats zal hebben, een wereld van delen, een avontuur van het leven dat zin zal geven aan ons handelen en de kracht om deze omwenteling in ons dagelijks leven te aanvaarden. Geloven dat de technologie oplossingen zal vinden voor de opwarming van de aarde en voor de huidige milieu- en sociale crisis is even geloofwaardig als het discours van onze « grote ingenieurs » over de behandeling van kernafval. Onze prachtige krachtcentrales spuwen deze stoffen al 50 jaar uit en de technologie heeft, ondanks herhaalde beloften, nog steeds geen manier gevonden om van hun immense gevaar af te komen. Zij stapelen zich op in duizenden tonnen gedurende tienduizenden jaren zonder dat iemand weet wie ze zo lang zal beheren. Maar zoals de titel van het boek van Pablo Servigne en zijn co-auteurs aangeeft is een ander einde van de wereld mogelijk(3).

Nicolas Sersiron

Notes et références
  1. Pour produire la nourriture aujourd’hui consommée par les Français, il faudrait une population agricole de… 1,8 milliard de personnes (pour 65 millions de Français) si nous avions le même régime alimentaire et pas d’énergie fossile ou fissile. Bien sûr, les conventions choisies peuvent se discuter, il est possible qu’il suffise de 500 millions (!!).https://jancovici.com/transition-energetique/l‑energie-et-nous/combien-suis-je-un-esclavagiste.
  2. Richard Wilkinson et Kate Pickett, Pourquoi l’égalité est meilleure pour tous, Les petits matins, 2013.
  3. Pablo Servigne, Raphaël Stevens, Gauthier Chapelle, Une autre fin du monde est possible, Seuil, 2018.
Powered By MemberPress WooCommerce Plus Integration

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Log in.