Je kunt een dorstige ezel niet laten drinken

Illustré par :

De beste schrijvers zouden het moeilijk hebben gehad om zich een verhaal voor te stellen dat zo verwrongen en ingewikkeld is als ‘Dalligate’.(1)Dit is een soap met veel wendingen, waarvan de grijze gebieden een jaar na de gebeurtenissen nog steeds niet volledig zijn opgehelderd. Een tot aftreden gedwongen commissaris, beschuldigingen van 60 miljoen euro aan steekpenningen, een geheim verslag dat druppelsgewijs uitlekt, tabakslobbyisten en gewetenloze tussenpersonen tegen de achtergrond van debatten over wetgeving inzake tabaksproducten met ernstige gevolgen voor de volksgezondheid… Deze zaak heeft de zwakke punten van het besluitvormingsproces van de EU aan het licht gebracht, evenals het gebrek aan transparantie en de behoefte aan strengere ethische normen voor lobbyisten en commissarissen. 

Ten tijde van het incident zette het schandaal de Europese Commissie onder druk, maar een jaar later is er bijna niets veranderd om te voorkomen dat een soortgelijk geval zich opnieuw voordoet. Er is echter een instrument dat dergelijke gevallen zou kunnen voorkomen: het Lobbying Transparency Register, waarin EU-lobby’s, hun werknemers, cliënten en activiteiten worden opgenomen, dat momenteel wordt herzien. Dit potentieel belangrijke instrument om licht te werpen op de duistere wereld van het lobbyen in Brussel is tot dusver grotendeels nutteloos gebleken: de registratie is vrijwillig en de informatie die het bevat is verre van betrouwbaar(2). De Commissie en het Europees Parlement hebben de kans om de zaken de komende weken te verbeteren… als zij de herziening van het register ernstig nemen. 

De mist rond het lobbyen en zijn beroepsmensen trekt voorlopig nog niet op en tijdens de besprekingen in het Parlement over de nieuwe tabakswetgeving, die al in het middelpunt van het « Dalligate »-schandaal stond, kwam men iets meer te weten over de praktijken van een van de De hoofdrolspelers in deze zaak zijn de sigarettenfabrikant Philip Morris. Dankzij vertrouwelijke interne documenten die naar de pers zijn gelekt(3)De omvang en het niveau van het lobbyen door deze nicotinemultinational waren duidelijk: het systematisch opstellen van een lijst van leden van het Europees Parlement naar gelang van hun standpunten over het onderwerp en het verzamelen van vertrouwelijke informatie over hun netwerken; het systematisch opstellen van een lijst van de standpunten van de lidstaten; het systematisch opstellen van een lijst van de standpunten van de verschillende diensten van de Commissie; het hebben van een duidelijk zicht op het tijdschema voor de wetgeving, enz. Dit alles getuigt van de uitmuntendheid van de verzamelde informatie en vooral van de bevoorrechte toegang tot de hoogste politieke en administratieve niveaus waarover dit bedrijf beschikt: ten minste 257 van de 766 Europese verkozenen zijn door de lobbyisten van het bedrijf ontmoet, sommige zelfs vijf keer. Uit deze documenten blijkt echter ook dat de verklaring van Philip Morris aan het Transparantieregister niet overeenstemt met de inhoud van zijn werkelijke activiteiten, aangezien deze sterk worden onderschat(4) (De CEO heeft hiervoor een klacht tegen het bedrijf ingediend bij het secretariaat van de griffie). 

Al deze inspanningen van de tabakslobby zijn niet tevergeefs geweest. Het Europees Parlement heeft een versie van de richtlijn goedgekeurd die was afgezwakt ten opzichte van het voorstel van de Commissie (die bijvoorbeeld een verbod op « slim »-sigaretten en mentholsigaretten bevatte, die beide niet zijn gehandhaafd). Dit is slechts één voorbeeld van succesvol lobbyen door de industrie. Onlangs is een andere, even filantropische lobby erin geslaagd haar activiteit te beschermen: financiële speculatie op grondstoffen — met inbegrip van eerste levensbehoeften zoals graan, waarvan de prijzen thans worden gespeculeerd via derivaten. De nieuwe richtlijn, MiFID II, moest een einde maken aan dit soort speculatie, maar lobbyisten van de financiële sector zijn erin geslaagd regels in de tekst op te nemen die het mogelijk maken deze praktijken voort te zetten. De verschrikkelijke gevolgen zullen, zoals altijd, de armsten van de wereld treffen. 

Deuren nog open voor speculatie, zwakke regelgeving… Wat is er geleerd van de financiële en economische crisis? Niet meer dan dat, natuurlijk. Vijf jaar na de ineenstorting van Lehman Brothers, de redding van de banken door de overheid en de ergste economische crisis in decennia, lijken de beloften die destijds zijn gedaan om de financiële sector te reguleren, grotendeels te zijn vergeten. Zo beschikken de Europese banken niet over voldoende kapitaal om hun activiteiten te garanderen, blijven de derivatenmarkten groeien en zijn er maar weinig giftige producten verboden. Opnieuw lijkt de Europese Unie geen lering te hebben getrokken uit de crisis, en het is duidelijk dat de overwinning van de financiële lobby een van de redenen van deze mislukking is. 

De komende weken zal een groot deel van de aandacht van de wereld uitgaan naar de top over klimaatverandering in Warschau. De vervuilende industrieën die veel CO2 uitstoten (auto’s, olie, gas, chemicaliën, energieproductie, enz.) zullen daar allemaal vertegenwoordigd zijn en hun best doen om de genomen beslissingen te beïnvloeden. Zal er toezicht en controle zijn op hun aanwezigheid? Zullen de landen die het doelwit zijn van hun druk, in staat zijn die druk te weerstaan? Zullen zij iets geleerd hebben van de vorige edities, die grotendeels werden getorpedeerd door bepaalde economische en nationale belangen? Het valt te bezien. Maar de tijd dringt: begin oktober werd in een studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature(5) verklaard dat vanaf ongeveer 2047 de gemiddelde temperaturen in West-Europa hoger zullen liggen dan de warmterecords van de periode 1860–2005 indien de uitstoot van broeikasgassen niet aanzienlijk wordt teruggedrongen (in de equatoriale gebieden zal het verschijnsel veel vroeger beginnen, namelijk vanaf de jaren 2020–2025).

We hebben oplossingen nodig. Snel. En het zijn niet de economische belangen die verblind zijn door de extreme korte termijn die hiertoe kunnen bijdragen. 

Ester Arauzo

Notes et références
  1. Voir l’article “See no evil, hear no evil, speak no evil, voir sur le site http://corporateeurope.org/
  2. Voir le rapport “ Rescue the register! ” d’ALTER-EU sur notre site.
  3. Cette histoire a été publié dans plusieurs médias. Voir, par exemple: “Philip Morris sonde les eurodéputés belges sur
le tabac”, publié sur La Libre le 23 Septembre 2013. http://www.lalibre.be/economie/actualite/philip-morris-sonde-les- eurodeputes-belges-sur-le-tabac-523fbac73570bed7db9c809b
  4. Voir “Complaint filed against Philip Morris for under-reporting EU lobby expenses”, sur le site web de Corporate Europe Observatory
  5. Voir “The projected timing of climate departure from recent variability”, Nature, 502, 183–187, doi:10.1038/nature12540
Powered By MemberPress WooCommerce Plus Integration

Leden