De foto die het bos verbergt

Ou comment les médias de masse nous aident à ne pas comprendre

dood kind op het zand, de aanblik daarvan is ontstellend voor ons. Schokfoto die volgt op de vorige en voorafgaat aan de volgende, en alle foto’s die niet zullen worden genomen of gepubliceerd. Heb je de foto gezien, de foto die alle doden verbergt die onze stervende wereld voortbrengt? Het is het symbool van het mediaspektakel. 
Altijd beschrijven ze de feiten als epifenomenen, manifestaties van een disfunctie die weinig te maken heeft met het globale model dat nu al tientallen jaren onze samenlevingen en de daarbij horende levenswijze beheerst: dat van de geldkoning. Dit is de ongeschreven regel: doe alsof dit niet is wat al het andere teweeg brengt.
Als sommige journalisten op de ochtend van 3 september 2015 de publicatie van een foto van een dood kind dat op het zand ligt, rechtvaardigen, is dat niet om hun moed en verantwoordelijkheid te insinueren — « Neem onze eigen [responsabilités], is ons werk te doen: informeren, uitleggen, ontcijferen, aan de kaak stellen. En, vanochtend, publiceerde deze foto  » (Le Soir, 3/09/15) — we weten dat dit niets zal veranderen. De terugblik op deze « schokkende foto’s van de afgelopen jaren « , die in sommige media op 3 september de foto van de dag vergezelt, bewijst ook dat de schokkende beelden, meestal in combinatie met een reclame voor een bank of frisdrank, weinig bijdragen tot echte verandering. Heeft de foto van een uitgehongerd Ethiopisch meisje dat hongerig wordt bekeken door een gier, die op wrede wijze haar nabije toekomst onthult, de honger in de wereld en de georganiseerde plundering door transnationale ondernemingen verminderd?

 

De overtuiging dat deze « nieuwe wereld » niet alleen een kwestie is van een « nieuwe wereld », maar ook van een « nieuwe wereld » is niet alleen een kwestie van een « nieuwe wereld Het« drama van te veel, het drama dat uiteindelijk het geweten wakker schudt « , baadt ons in deze geruststellende illusie, alsof het telkens « het drama van teveel  » was. de laatste « : de laatste schietpartij, het laatste vernielde lichaam, de laatste politieke wanpraktijk, de laatste dakloze die doodvroor… Ben je gek? Denkt u werkelijk dat wat zij zeggen voortkomt uit een diep gevoel van menselijkheid, of uit een marketing-gestuurde communicatiestrategie? De Rana Plazafoto’s in Bangladesh, van hen die op 24 april 2013 stierven terwijl vrouwen, mannen en kinderen onze volgende zomeruitverkoopaankopen in elkaar aan het zetten waren, hebben zij het beleid van Zara, H&M en andere multinationals veranderd die rijk worden van de slavernij van een volk waarvan de situatie slechts de vrucht is van een mondiaal systeem dat ongelijkheden genereert en gebruikt om de winst van enkelen op te blazen? Hebben zij de autoriteiten ertoe aangezet de opening van een Primark(1) in de Nieuwstraat te verbieden, en de menigte hysterisch te doen verzamelen op de eerste dag dat deze openging?

Ons wordt gevraagd ons te ontroeren, ons wordt droefheid verkocht, decontextualiseerd, de industriëlen, hun politieke acolieten en hun media-relais nodigen ons voor en na uit om te onthouden dat « om de groei te stimuleren je moet kopen ». Wat zijn de resultaten van de verkoop van deze zomer, die alle media elk jaar in koor zingen? Al bezig met hun litanieën over de volgende winter advertenties…
Maar hoe hadden we kunnen denken dat één foto, hoe gruwelijk ook, de toestand in de wereld zou veranderen? Geïnstalleerd in een dictatuur van het ogenblikkelijke, beroofd van de informatie die onontbeerlijk is om het te begrijpen, ervaren wij de emotionele schok zonder dat wij er iets aan kunnen doen; het beeld, wat het ook is, neemt niet deel aan de omkering van het systeem dat het voortbrengt, maar aan de bevestiging ervan. Eenmaal vervangen door een ander, in een voortdurende stroom van informatie, wordt het vergeten; en als het niet onmiddellijk wordt vergeten, dient het de Westerse propaganda en om de inzet van wapens en militairen in Syrië verder te rechtvaardigen tegen degene die door de media het vaakst wordt voorgesteld als de enige verantwoordelijke voor de oorlog. En de foto, die geen « afschuw wekt « , zoals sommige journalisten zeggen, maar slechts illustreert, toont nog steeds deze hiërarchie van het lijden: een kind, meer dan een volwassene, waarbij maar al te vaak wordt vergeten dat de volwassene een kind was en dat het kind volwassen zal worden… selectief mededogen. Zou deze kleine jongen, verbrijzeld door een levenspad van ellende en vernedering, nog geleefd hebben, zouden wij zo mededogend zijn geweest als hij, logisch, « haat tegen het Westen » had gevoeld toen hij volwassen was geworden?
Elke dag zijn we als schoolkinderen die te horen krijgen dat arme mensen sterven in vrachtwagens, op de weg, in de zee…, op zoek naar betere levensomstandigheden: de onze… De leraar legt uit, strijkt de werkelijkheid glad en bevestigt ons, paradoxaal genoeg, in onze keuzes en in ons gevoel van superioriteit. Hij vergeet namelijk te wijzen op het debacle van onze kapitalistische samenlevingen, te zeggen dat het bouwwerk aan het afbrokkelen is terwijl de leiders volharden in het voortzetten van dezelfde weg die ons geleid heeft tot waar we nu zijn. Dezelfde mensen wier opmerkingen in de media worden gemeld, zijn dezelfde die Libië hebben gebombardeerd en verwoest en die doen alsof zij verbaasd zijn over de dood van mensen die de ellende ontvluchten waarvan zij ook de grote architecten waren. Zij beloven, voor het oog van de camera’s, verandering; zij komen uit hun stilzwijgen wanneer het aantal lijken de moeite waard is: communicatie is essentieel… Het graf van de Middellandse Zee, wanneer het bijna duizend levens in één keer wegvaagt, wekt de van de Eurocraten en andere zakenpolitici, die weten wanneer ze de ‘com moeten grijpen. Maar elke dag doden de Middellandse Zee, de Sahara, het prikkeldraad en de muren van Ceuta en Mellila, de Israëlische controleposten, mensen wier geschiedenis de vrucht is van ongelijke seculiere betrekkingen. Zij die tieren en vergaderen in de zalen van de macht zijn niet van plan het onrecht te bestrijden en deze wereld fatsoenlijker te maken.
Vindt u deze continuïteit niet zwaar, vermomd achter de schijn van verandering? Vindt u ook niet dat hetzelfde zich herhaalt en erger wordt, zodat wij nu moeten constateren dat hun beloften van verandering slechts wensen voor bestendiging zijn? Zo zullen de plunderingen en de oorlogen die deze landen, waaruit deze mannen, vrouwen en kinderen vluchten, teisteren, blijven voortduren als er in onze westerse landen geen krachtiger beweging komt, een wereldwijd protest dat niet past in het overheersende denken, maar er de confrontatie mee aangaat.
Ondertussen zullen de elites niets doen. Ze zullen doen alsof ze dat doen. De misdaad is nu om hun leugens te blijven geloven. Geen petities, verontwaardigde brieven en andere grieven meer aan politici en bedrijfsleiders: zij trekken zich er niets van aan. Daar komt geen verandering uit voort.
Dit kleine gestrande mannetje, niet ver van zijn moeder en broer die hetzelfde lot ondergingen, in slaap gesukkeld op een strand dat meer gewoon is te worden betreden door westerse toeristen die emigreren voor de vakantie, is niet de  » Hij is hetsymbool van een volk dat aan zijn droevig lot is overgelaten « , alsof zijn dood niet het gevolg is van het westerse beleid; hij is de belichaming van een kapitalistisch roofzuchtig systeem in zijn doodsstrijd, waarvan de dood geen toeval is maar een rechtstreeks gevolg van zijn intrinsieke waanzin. Groot verschil: nadenken over verlating betekent een goed geweten opwekken en liefdadigheidswerk, liedjes van multimiljonaire sterren met « I’m not the only one », « I’m not the only one ». Wij zijn de wereld, wij zijn de kinderen « ; denken aan de intrinsieke schadelijkheid van ongebreideld liberalisme en de meester-markt is het geweten omkeren, inzien dat de mensen niet in de steek worden gelaten, maar dat hun situatie een rechtstreeks gevolg is van wat wij zijn.
Hopen is dus ophouden de oplichters te geloven, die schurken die alleen maar verandering in continuïteit aanbidden, die politieke ectoplasma’s die we niet langer moeten vrezen te definiëren bij wat ze zijn. Maar er is geen reden om de politieke strijd op te geven, de strijd die gevoerd wordt op straat, in de krant, in de strijd tegen hun grote nutteloze projecten en hun valse oplossingen.
Zonder echte veranderingen zijn de voorpagina’s van de mainstream media, met hun doden en foto’s, al geschreven. Laten we eerlijk zijn.
Alexandre Penasse
Notes et références
  1. Laquelle a fait pénitence, ou plutôt a tenté d’améliorer son image, en versant « 14 millions de dollars d’aide et d’indemnités pour soutenir les victimes du désastre de l’immeuble du Rana Plaza ». http://www.primark.com/fr/notre-ethique
Powered By MemberPress WooCommerce Plus Integration

Espace membre

Leden